Pro como de sa saca sua in Sardigna, s'ischema de su polìticu gòticu ispànicu ("retaule", cun tèrmine catalanu; "retablo", castiglianu) deviat àere giai assùmidu una forma istàbile, oramai collaudada pro sa funtzione assegnatagli. In base a cantu s'imparat de sa documentatzione iscrita e a traessu de sa testimonia in sos matessi pintados, si retenet chi su retablo siat istadu introduidu in duas versiones, distintas fortzis de sas dimensiones.
Innalzato cun s'istrutura de su dòpiu trittico subra de una predella a ricuadros de nùmeru dìspares, presentaiat sa curnisa de sos polvaroli a spioventi o a cuspide tzentrale in sas palas de piticas dimensiones. Pro sos polìticos majores, s'ischema chi devenit canònicu tenet terminale ladu, cun sa curnisa diagonale de su polvarolo tirada in manera orizontale subra de s'iscumpartu tzentrale ("pessa mitjana") chi sovrasta in manera sensìbile sos laterales ("pessas foranas", "de ma esquerra" sos de manca, "de ma dreta" sos de dereta), longu sos cales oros esternos sos polvaroli ("guardapols") sighint una lìnia truncada, interrùmpida a una tzerta distàntzia de sa predella ("peu").
Istrutura a dòpiu trittico e iconografias canonicamente gòticu-catalanas si deducono de sos frammentos superstiti de su "Retablo de s'Annuntziatzione" (1406 belle), bènnida de su San Francesco de Stampace, de su cale sa Pinacoteca Natzionale de Casteddu custoit sa predella e tres tàulas, ascritas a su catalanu Joan Mates, òpera cun ogni probabilidade pintada a Bartzellona e esportada in s'ìsula.
In su 1455, cun su "Retablo de San Bernardino" giai in su San Francesco de Stampace e ora in sa Pinacoteca de Casteddu, si tenet pro tzertu chi su cumandu isolanu est oramai colada dae s'importatzione de òperas de su totu prodùidas in Catalugna, a sa pregonta a pintores trasferidos #si in Sardigna e operosos in butegas locales.
Partinde dae custu caposaldo, su cuadru de sa pintura isolana de su segundu Batorghentos aparit semper prus ricu e variadu, gràtzias a sa cantidade e calidade de sas òperas cròmpidas, intreas o a cantos, e gràtzias a su ventaglio de riferimentos culturales, chi issas isparghent cun ampra abertura intre polu italianu (mescamente Nàpule) e polu ibèricu (Bartzellona e Valencia), a traessu de cale lompiant bios riflessos de sa bisione fiaminga.
Emblemàtica, in tale sentidu, est sa positzione de su Maestro de Casteddu Sardu, inconfondibile in sos modos caraterizantes sas òperas de sustantziale autografia. Totus girant a fùrriu a un'ùnica data tzerta, su 1500, annu in cale resurtat, de un'atu de su 6 làmpadas, chi sos còjubes Giovanni e Iolanda de Santa Cruz, sennores de su logu, aiant allumadu unu tzensu annuale perpètuu in praghere de su notàriu cagliaritano Nicolò Gessa, pro pagare su retablo fatu pintare pro sa crèsia issoro in Tuili. Si tratat de su "Retablo de San Pietro", su majore intre sos duos chi si cunservant in sa parrochiale de Tuili, òpera de capitale importu pro sa focalizzazione de sos elementos culturales circolanti in Sardigna a s'iscadire de su Batorghentos e a su schiudersi de su nou sèculu.
Est su su momentu chi esordit a Casteddu sa gai narada "Iscola de Stampace, chi traet su nùmene dae su bighinadu de Casteddu ue sa famìlia de sos Cavaro aiat tentu butega pro diversas generatziones. Su majore de sos pintores de Stampace est Pietro Cavaro. Sas noas de archìviu, chi susu de issu est istadu possìbile reperire, andant in su 1508 a su 1538. Su 2 ghennàrgiu 1508, Pietro Cavaro figura intre sos membros de su gremio de sos pintores bartzellonesos; nen deduciamo chi deviat èssere in Catalugna a su mancu de unu deghènniu e tzertu bastante apretziadu, si gosaiat de tale positzione.
Respetu a sos tempos, Pietro Cavaro est pintore suta de diversos aspetos fortunadu, fose s'ùnicu sardu a àere tentu modu de plasmare sa personalidade pròpia in un'ambiente comente a su de Bartzellona, ue aiat pòdidu gosare de istìmulos fecondi, ca articulados in sas prus diversas diretziones, de cudda fiaminga a cudda italiana. De custa tzircustàntzia issu aiat ischidu avvalersi pro atzivire un'abertura chi aiat prodùidu sos frutos suos in Sardigna pro ancora unu sèculu, cun orizonte de 180 grados dae Bartzellona a Nàpule.
Prima òpera (intre cuddas giuntas a nois) est su "Retablo de sa Vèrgine" pro s'altar majore de sa parrochiale de San Giovanni batista a Bidda Mara, chi in sas cimase inferioras de sos polvaroli giughet sos istemmas de su cumandu Aymerich e s'iscritzione cun sa data 1518 e sa firma de su pintore: "pinsit hoc retabolum Petri Cavaro pictorum minimus Stampacis".
A sa data de su retablo de Bidda Mara, s'òpera prus cumplessa e prus cumpleta intre sas chi de issu si cunservant, Pietro Cavaro teniat duncas maduradu non petzi sas esperièntzias prus importantes de s'ambiente bartzellonesu, ma puru assimiladu elementos fundamentales de sa situatzione artìstica napuletana, chi atzivint s'abbandonu de sos modos tardogòticos e s'adesione a sos de sa pintura de su Rinaschimentu italiana. A sa morte de Pietro Cavaro (1537) sighit sa faina de sa frorida butega su fìgiu Michele cun ladinas ripresas raffaellesche, mentras Antioco Mainas difundet òperas de gustu prus popolaresco.
Fintzas pro sa pintura manieristica tenimus pregevoli testimonias pitòricas, in particulare sas òperas de s'interessante ma ancora misteriosu Maestro de Otieri, chi tenet butega in su setentrione sardu ("Retablo de sa Madonna de Loreto" in sa catedrale de Otieri, "de Santa Elena" in sa parrochiale de Benetutti, "Sacra Famìlia" in sa Pinacoteca de Piaghe).
Intre sa fine de su Chimbighentos e sos primos de su sèculu sutzessivu sunt ativos in su meridione de s'ìsula sos pintores napuletanos Bartolomeo Castagnola, Giulio Adato, Ursino Bonocore e s'aligeresu Francesco Pinna, su cale traballat a Casteddu ("Pala de Santu Alberto" in sa crèsia de su Carmine, "de Santa Orsola" oe in Pinacoteca), cun un'istile abertu a ammajos campanos diretas o mediadas dae sas istampas.
Aggiornamento
Testi
Autore : Agus, Luigi
Autore : Agus, Luigi
Risultati 2 di 1683924
Visualizza TuttiVideo
Commenti