Su fascismu eredat unos cantos problemas irrisortos de sa tzitade "burghesa": sa contrapositzione chi creschet intre tzentru e periferia e s'atentzione prevalente pro sa sìngula architetura cun iscassu interessu pro su cuntestu; de su divàriu semper prus visìbile intre architeturas de prètziu e edilìtzia currente a unu pessamentu pro su disinnu formale de sa tzitade prus chi pro sos bisòngios beros suos.
Cun s'abbentu de su fascismu sa cunditzione de arretratezza de s'ìsula est posta in rilievu de una tessidura urbana labile, riducibile segundu unu tzensu de su 1921 a una populatzione de sas tzitades in manera estrema reduida (belle su 10%), e una pertzentuale arta meda de residentes in piticos tzentros.
De unu parallelu cun Sitzìlia, sìmile pro superfìtzie e cunditziones geogràficas, aiat istupadu chi sas tzitades aiat cumpresu intre sos 20.000 e sos 50.000 abitantes fiant 19 contra sas duas sardas: Casteddu andaiat fintzas ultres cun sos 61.417 residentes suos, mentras Sassari nd'assummaiat 44.148. Igrèsias contaiat unos 19.000 abitantes, mentras fiant ancora prus pagu pobulados sos benidores cabulogos de provìntzia, Aristanis e Nùgoro, de pare a pare cun 10.153 e 8.534 residentes.
Sos fatos de su tzentru barbaritzinu, chi in su 1927 at a Devènnere "Provìntzia de su Littorio", sunt esemplificative de s'evolutzione de unu piticu tzentru in tzitade, cun edifìtzios pùblicos de rapresentàntzia, ma fintzas de abitatziones pro sos noos buròcrates, chi aiant rinnovadu de su totu una tessidura urbana ancora paesana.
Medas de sas tzitades sardas fiant istados insertadas in su novero de sos pranos numerosos meda reguladores redatados, ma raramente realizados, in s'Itàlia de su Ventennio. Nointames una legislatzione in manera estrema carente e comente si siat chi torrat a artziare a s'Otighentos, su nùmeru de sos pranos reguladores e de ampliamentu fiat istadu artu meda, fintzas a traessu de sa pràtica de su cuncursu.
Sa prima lege urbanìstica de s'istadu italianu fiat istadu aprovada petzi in su 1942 in unu paisu oramai lacerato de sa gherra, ponende torra in discussione sos medas lados giai aprovados, cumpresos cuddos sardos.
Su fascismu eredat in prus unos cantos problemas irrisortos de sa tzitade "burghesa": sa contrapositzione chi creschet intre tzentru e periferia e s'atentzione prevalente pro sa sìngula architetura cun iscassu interessu pro su cuntestu; de su divàriu semper prus visìbile intre architeturas de prètziu e edilìtzia currente a unu pessamentu pro su disinnu formale de sa tzitade prus chi pro sos bisòngios beros suos.
Sa risposta de su regìmene est una polìtica de interventu basada in manera essentziale subra duos puntos: aia cuncùrridu pro sos pranos reguladores, belle semper destinados a abarrare sena atuatzione e comente si siat larganos de s'atzione demiurgica a issas assignada; interventos de sventramento e diradamento pro su sanamentu igiènicu de su tzentru tzitadinu.
Aggiornamento
Immagini
Commenti