Sas cavas de Capo Testa

Su territòriu de Lungone cunservat testimonia de sa faina chi costituiat su fulcro de s'economia de s'edade romana in sa zona: sa bogadura de su granitu. Importante risursa econòmica de s'ìsula, s'esertzìtziu de sas cavas at signadu sena remèdiu sas scogliere in sos apretos prus maestosos.
Sa curtzesa de su mare rendiat fàtzile, gasi, l'imbarco de sas colunnas chi si nde ricavaiant pro su trasportu cara a su portu de Ostia.

De inoghe, sa compattezza e s'elegàntzia cromàtica de su granitu de Gallura andaiat a arrichire importantes edifìtzios pùblicos e pomposas villas patrìtzias de sa tzitade imperiale.

Sa penìsula de Capo Testa, sa de Municca, unos cantos apretos de Punta Falcone e sos isolotti de sa Marmorata cunservant sos rastros de s'esertzìtziu massitzu de custa faina, chi at dadu orìgine fintzas a insediamentos istratificados diversos sèculos. Difatis, sos iscavos fatos a Capo Testa ant documentadu duas fases de sa frecuentatzione romana. Sa prima torrat a artziare a sa fine de s'edade republicana e de sa prima edade imperiale, intre s'I sèculu a.C. e s'I d.C.

Longu su litorale sunt bene visìbiles sos sinnos de sa faina estrativa e de sa traballadura de sas colunnas chi pigaiant forma suta de sas manos espertas de sos scalpellini: sos giassos ammustrant, in òtima evidèntzia, sos sistemas de trincu e de traballadura de su granitu chi ant trasformadu in muros in manera perfeta retilìneas sos profilos originales de sas formatziones granìticas. Su sistema de coltivu impreadu era cuddu "a gradoni"; sa roca, est a nàrrere, beniat segada in manera graduale dae s'artu cara a su bassu, finas a apranare de su totu s'ala emergente.

Sa bogadura acontessiat pro trincos ortogonales, praticados longu sos pranos naturales de fratura pròpios de su granitu chi, in manera oportuna sollitzitados, cunsentint istachet netos de sas portziones de roca. Bene visìbiles sunt sos tìpicos istampos de insertzione de sas acotzas chi ant lassadu sas arrastos issoro longu sos oros e subra de sos pranos naturales de istaco.

L'istaco de ampras portziones de sos bancos naturales e sa sutzessiva partzidura de sos blocos acontessiat difatis cun s'insertada de acotzas in piticos tuvos praticadas, cun punteruolo e mazzetta, longu sas lìnias de fratura. Cun sos matessi trastos, in sa distàntzia intre un'acotza e s'àteru, beniat tando praticada una sèrie de istampos prus piticos in lìnia pro definire su puntu de segadura. In fines, unu corfu violentu de matzat subra de s'acotza mediana provocaiat l'istaco de su blocu.

Monolites giganteschi istacados dae sa roca mama, colunnas semilavorate, capitellos e elementos architetònicos vàrios sunt visìbiles in totu sas cavas. Numerosos sunt fintzas sos truncos de colunnas non finidas, unos àteros tralasciati intre sos blocos de iscartu ca male resèssidos; in unos àteros ancora si notat sa traballadura congruida, ma sos manufatos sunt istados abbandonados ca truncados in su cursu de sas operatziones de trasportu cara a sos puntos de imbarco subra de sas naves onerarie pro èssere aviados cara a Roma.

Sa noa de s'impreu de sa cava fintzas in edade medievale est cunfirmada dae Vittorio Angius; custos, orende de fontes istòricas, referit chi in su 1162 unu seguru Cioneto, operaju pisanu, pro voluntade de su giùighe Costantino de Lacon, aiat bogadu a Capo Testa, de una cava ativa giai in edade romana, sas colunnas pro su fàbricu de sa Crèsia majore e de su Battistero de Pisa.

Apartenet imbetzes a sas ghennas de sos dies nostras su tentativu de inghitzu de sa bogadura de su granitu in unu gigantesco trovante chi serrat s'atzessu cara a Cala de S'Ea. Sos èsitos de su trincu presente subra de sa pedra, otentu cun su sistema de sas acotzas dae ferru, induint s'ispissu unos cantos a atribuire erroneamente a edade romana fintzas custu puntu de cava. In realidade, apartenent a crònacas de su primu '900 sas diatribe e sas cuntierras pro su possessu e su coltivu de custa cava mai aberta, versados fintzas in episòdios de sàmbene chi ant postu fine a sa perrica.

Aggiornamento

14/9/2023 - 17:04