“No passat di seguru inosservadu cussu òmine de corpus forte, artu e cun sos pilos rubios, chi si giraiat pro sas carreras de Otzana cun unu registradore in manu e a tracolla una màchina fotogràfica biòtica, una Rolleiflex 6x6, in sa chida de su Carrasecare, in su 1958” (Su fotografu e sa màschera de linna, 2013). S’òmine “de corpus forte” est s’etnomusicòlogu e antropòlogu danesu Andreas Fridolin Weis Bentzon, nàschidu in Copenaghen in su 1936 e inoghe mortu a manera prematura in su 1971. Intre sos annos Chimbanta e Setanta Bentzon passat tempos longos in Sardigna, istadas de chirca in campu dedicadas a principiu a sas launeddas e, posca, prus in generale, a s’osservatzione e a sa descritzione de sas traditziones, usos e istruturas de sa sotziedade de s’entroterra sardu, in particulare de sa bidda de Nule. A pustis de istùdios de limbas, si iscriet a sa facultade de Antropologia, acabende su percursu universitariu cun unu dutoradu e, a pustis, cumintzende a imparare. Chie l’at connòschidu lu ammentat comente unu istudiosos preparadu e talentuosu, ghiadu dae intuìtziones e istintu, abertu e curiosu, meda bortas implicadu a livellu personale, comente mustrat s’afetu suo pro sa Sardigna e pro sos abitantes suos. Dae sos primos biàgios, a in mesu de sos annos Chimbanta, Bentzon ponet a fogu una metodologia chi acùmpangiat osservatzione in campu, vida in comune cun sos sugetos de s’istùdiu, iscritos e registratziones visuales, pro mèdiu de fotografias e filmados, e sonoras. Delongu, su raportu intre sos istùdios de matriz antropológica e sa fotografia si fit consolidende semper de prus pro su valore documentàriu forte e pro sa capacidade de atestare beridade e presèntzia.
In su 1962 in Sardigna, s’antropòlogu danesu girat binti rullos de pelìcula destinados a abarrare mudos finas a sos annos Noranta, cando su regista sardu Fiorenzo Serra los montat pro cumpònnere su documentàriu Is Launeddas. Sa mùsica de sos sardos. Dae sos primos biàgios, in prus, iscattat numerosas fotografias e, dae su 1965, custu traballu benit afidadu in prevalèntzia a sa mugiere Ruth Zedeler, chi, mancari no esseret una fotògrafa professionale e mancu una antropòloga, contribuit in manera significativa a sos istùdios de su maridu realizende una documentatzione visuale de rafinadesa inaspetada e cumpilende ischedas dedicadas a su mundu feminile, pro esempiu a su tema de sa tessidura, a sas traditziones de sos fidantzamentos e de sos matrimònios. Sos materiales frutu de sas istadas prolungadas in Nule intre su 1965 e su 1969 cumponint oe su Fundo Bentzon, cunservadu dae s’Istitutu Superiore Regionale Etnogràficu de sa Sardigna (ISRE), inoghe arribadu comente donatzione dae s’Istitutu de Etnologia e Antropologia de s’Universidade de Copenaghen, finalizada medas annos a pustis de sa morte de s’istudiosos cun s’interessamentu e s’intermediazione de s’iscritora nugoresa Maria Giacobbe, amiga de sos Bentzon. Si tratat de medas mìgia de ischedas datiloscritas in limba inglesa organizadas in Argumentos, Fontes e Anagràficas, prodùidas o regorta dae sa còpia e torradas a ordinare in Copenaghen dae su grupu de istudentes de su tzerriado Nulengruppen, unu grupu piticu de istudentes chi collaboraiat cun Bentzon matessi. Su Fundo includet manuscritos in sardu subra traditziones e acontèssios de sa bidda redatos dae Michela Coloru, tessidora e printzipale collaboradora de sa còpia danesa, chi los ospitat in domo sua in Nule. Cumpletant su Fundo eterogéneu carchi documentos originales chi pertocant sa vida sotziale de Nule, comente sa contabilidade de sa cumpangia barratzellare, e unu pretziosu corpus fotogràficu chi documentat sos biàgios de sa còpia in Itàlia. Si sas istnas de vida in Nule sunt prevalentes, comparint però fintzas carchi àteros logos de s’ìsula e finas localidades de su continente comente Venètzia o sa campagna pugliese de sa Valle d’Itria; pro sa prus parte, sas fotografias de custos annos si depent atribuire a Ruth Zedeler Bentzon. Sos àteros produtos de sas chircas realizadas in Sardigna intre su 1958 e su 1962, chi cumprendent testos, fotografias e registratziones sonoras, sunt cunservados dae s’Assòtziu Iscandula in Casteddu e sunt istados in parte contados e publicados in sos volùmenes editados dae su matessi Assòtziu dae sos primos annos Duemìgia. Bentzon realizat difatis una documentatzione chi no presentat s’astùtzia e sa dutibilidade de su reportage professionale, però est sustentada dae lughidezza intelletuale, dae una connoschèntzia profunda de su territòriu e de sos abitantes suos e dae una bona cussìentzia de su mèdiu fotogràficu, acapende cun sensibilidade culturale e umana sos tratos identitàrios de sa comunidade.

Bibliografia
A. F. W. Bentzon, The Launeddas. A Sardinian Folk Music Instrument. Copenaghen, 1969.
A. Ricci, I suoni e lo sguardo. Etnografia visiva e musica popolare nell'Italia centrale e meridionale. Milano, Franco Angeli, 2007.
Nimbus. La Sardegna nelle fotografie di Andreas Fridolin Weis Bentzon. Cagliari, Iscandula, 2007.
C. Zene, Dialoghi nulesi. Nuoro, ISRE, 2009.
Ottana nelle fotografie e nei documenti raccolti da Andreas Fridolin Weis Bentzon, a cura di M. F. Pili. Cagliari, Iscandula, 2013.
Crais, a cura di D. Oliana. Cagliari, Iscandula, 2023.