S'isvilupu de sas tzitades

Nora, ruinas romanas de sa tzitade de Nora. Foto de Barbara Pisano, 2009, de Sardigna DL

S'istòria de s'urbanizatzione romana de sa Sardigna tenet cumintzu in antis meda de su su momentu chi, in su 238 a.C., s'ìsula colat suta de su domìniu diretu de sos Romanos. Est difatis dàbile chi giai in su VI sec. a.C. su primu tratadu intre Roma e Cartàgine decretaret sa possibilidade pro Roma de esertzitare sos tràficos cummertziales pròpios in Sardigna.

No aparit duncas curiosu chi giai in s'IV sec. a.C. fatzat a collocare in cronologia sa fundatzione de sa colònia romana de Feronia (Pasada) subra de sa costa orientale de s'ìsula.
Est però a pustis de su 227 a.C., cando est a nàrrere sa Sardigna fiat devènnidu provìntzia romana, chi tenet cumintzu su beru protzessu de urbanizatzione romana de s'ìsula, chi at a assùmere sa funtzione de balente veìculu pro sa missa in òpera de su protzessu de romanizzazione de sa Sardigna.

Sas tzitades de pretzedente fundatzione fiant bènnidos rinnovadas in s'impiantu e in s'aparatu edilìtziu segundu su traditzionale modellu urbanìsticu romanu, atzentradu subra de s'ispàtziu de s'istampu e subra de sos assos viàrios denominados "cardu" e "decumano". Lu giugo, in sos tzentros costeris, at a acumprire craru unu ruolu detzisivu fintzas in edade romana.

Fiant bènnidos gasi fraigados teatros e anfiteatros (che a Nora e a Karales), termas (che a Forum Traiani, de oe Fordongianus, e a Portu Turre, de oe Turris Libisonis), tèmpios (che a Antas acanta Frùmini Mayori), pontes e acuedutos.

Aggiornamento

22/9/2023 - 10:43