Seguici su
Cerca Cerca nel sito

Fotografia documentària

Fotografia documentària

Fotografia documentària

Sa funtzione documentària de sa fotografia, fundada subra s’aderèntzia sua a sa realidade chi rapresentat, est, dae sos orìgines suos in sa Parigi de su 1839, unu de sos caràteres prus afatzinantes e, in su matessi tempus, prus ùtiles.
In Sardigna comente in àteras partes, sos primos gèneres fotogràficos chi si consolìdant, torrados dae sa pràtica artìstica, sunt su ritratu e sa produtzione de bistas, monumentos e òperas de arte: bellesa pura chi non indagat nudda de sa cumplicadura istòrica e de su tèssidu sotziale in ue sunt postos sos sugetos rapresentados. Mancari dae subitu, duncas, siat istada impreada pro documentare eventos de sa bida o logos esòticos e architeturas istòricas, s’esigèntzia de una fotografia chi ispègiat sas matizes sotziales, econòmicas e culturales de unu paìsu e de sa populatzione sua maturat a bellu a bellu. Su gènere de su reportage sotziale intrat in s’istòria in s’ùrtima fase de su sèculu XIX, comente resposta a sas problemàticas sotziales e polìticas ligadas a sa Rivolutzione industriale e a su fenòmenu migratòriu, chi investint sa Sardigna cun retrasu mannu sa prima e cun intensidade dramàtica su segundu. Galu cun ilusiones de ogetividade, ma in cussu tempus unida a una cussèntzia autoriale noa, sa fotografia documentària est protagonista de sa temporada de su Dopoghèrra italianu, limba fundamentale chi rispondit fintzas a sa rechesta semper prus manna de imàgines dae su mundu editoriale, giornalìsticu e de sa comunicatzione. Sas paràulas crae noas sunt registrare, contare, informare: documentare, in sensu primariamente funtzionale, ma cun una idea noa de interpretatzione de sa realidade fundada subra s’umanidade de su fotografu o de sa fotografa, subra sos valores e sas ideologias suas.
Protagonista de importu assolutu in custu àmbitu est su fotografu sardu Franco Pinna (1925–1978). A pustis de sa militàntzia in sa Resistèntzia romana e de una curta esperièntzia comente operadore de documentàrios, si dedicat de totu a sa fotografia, diventende unu de sos autores prus importantes de sa segunda metade de su Noighentos italianu, nùmene de rilievu de sa currente neorealista. Fotoreporter, in su 1952 est impinnadu, paris cun Plinio De Martiis, Caio Mario Garrubba, Nicola Sansone e Pablo Volta, in sa costitutzione de sa Cooperativa Fotografi Associati, ispirada a su modellu internationale de s’agenzia Magnum, nàschida in su 1947 in Parigi pro boluntade de sos fotografos Henri Cartier-Bresson, Robert Capa, David Seymour, George Rodger e William Vandivert. Pinna publicat su volume Sardegna. Una civiltà di pietra (Roma, Lea, 1961) e pagu annos a pustis, a costadu de sos impinnos suos comente fotogiornalista, incumentzat una collaboratzione longa cun Federico Fellini, chi sighit unu primu raportu professionale de longa durada a costadu de s’antropòlogu Ernesto De Martino.
Intre sos fundadores de Magnum, su fotografu frantzesu Henri Cartier-Bresson (1908–2004), pioneri de su fotogiornalismu modernu, si colat in Sardigna in s’istiu de su 1962 pro incaricu de Vogue. S’amistade sua cun s’iscultore Costantino Nivola, de Orani ma trapiantadu a New York, ddu ghidat cara a sos bidatzones minores ricos de traditziones, siat in s’interiore comente Mamoiada, San Leonardo di Siete Fuentes, Orgosolo, Orani, Desulo e Oliena, siat in sa costa orientale comente Orosei e Cala Gonone, fintzas a sas tzitades de Nùgoro e Casteddu. Restant in s’imaginàriu sas fotografias suas de sos sardos chi fàghent sas “sabbiature” in sas prajas: tècnica chi tenet a tesu reumatismos e artroses, previdende de si fàghere cobèrrere simpitzemente de arena callente. In su matessi annu si abèrrit su raportu longu de sa fotografa genovesa Lisetta Carmi cun sa Sardigna, chi sighit pro bìndighi annos, fintzas a su 1976. In particulare, a s’incumentzu de sos biàgios regulares suos in s’ìsula, sa fotografa osservat cun atentziones, leat parte cun entusiasmu e documentat cun cura sas esperièntzias de sas persones e de sas comunidades chi agat. Dae su traballu suo emerghet subratotu sa vida cotidiana in sos bidatzones e intro de sas domos, cun afundos subra su mundu de su traballu sardu.

Bibliografia
F. Pinna, Sardegna. Una civiltà di pietra. Roma, Lea, 1961.
La fotografia in Sardegna. Lo sguardo esterno, 1854-1939, a cura di M. Miraglia. Nuoro, Ilisso, 2008.
La fotografia in Sardegna. Lo sguardo esterno. Gli anni del Dopoguerra, a cura di M. Miraglia. Nuoro, Ilisso, 2009.
La fotografia in Sardegna. Lo sguardo esterno. 1960-1980, a cura di M. Miraglia. Nuoro, Ilisso, 2010.
G. D’Autilia, Storia della fotografia in Italia dal 1839 ad oggi. Torino, Einaudi, 2012.
U. Lucas - T. Agliani, La realtà e lo sguardo. Storia del fotogiornalismo in Italia. Torino, Einaudi, 2015.
L. Carmi, Voci allegre nel buio. Fotografie in Sardegna 1962-1976. Venezia, Marsilio Arte, 2020.

Aggiornamento

4/9/2026 - 09:12

Commenti

Scrivi un commento

Invia