Borore, Nuraghe Porcarzos

Su giassu est assetiadu a belle 800 m a NE de su cumplessu nuràgicu de Toscono e a prus pagu de 700 m a E de sas tumbas de gigantes de Achileddu.
Su nuraghe, de tipu cumplessu, est costituidu dae unu mastio tzentrale a fùrriu a su cale est istadu costruidu unu bastione quadrilobato a profilu retu-curvilineo chi includet una corte subrettangolare (largh. m 7,80; prof. m 3). Su fàbricu mesurat in s'ammenta m 22 x 20, mentras s'artària màssima resìdua est de m 6,20.
S'òpera murària - otenta cun grandu massos in pessu chi sbozzati in su bastione e cun pedras de minores dimensionet e traballadas cun cura in su mastio - aparit riconducibile a sas diferentes fases costrutivas de su monumentu.
S'ùnica turre rilevabile est cudda posta a E, atzessìbile de sa corte a traessu de unu passadissu (m 3,40) cun istradeddas.
Sa càmera de custa turre, a fundu in manera lèbia incarcada (m 3,60 x 4), presentat in su muru nord s'intrada a un'iscala cun isvilupu "a cuidale", a su presente agìbile petzi pro unu cùrtziu tràidu a càusa de sa derrota.
De s'ala tzentrale de sa corte s'atzedet in unu cùrtziu passadissu subra de sos muros de su cale s'aberint sas intradas a duos camminamenti, oe interrùmpidos dae sa derrota, chi, rugrende sa muratura, giughiant a sas turres posteriores.
A sa turre tzentrale, de pranta subcircolare (diam. m 10,70x11,50), faghet a atzèdere oe a traessu de su finestrone de su primu a bellu (largh. m 1,00; alt. m 1,35) torrende a artziare subra de su materiale de derrota chi òcupat sa corte antale.
Su passadissu retrostante su finestrone (lungh. m 4,10) est rugradu dae su percursu de s'iscala chi collegaiat su pranu terra cun sos livellos superiores.
Su passadissu introduit in sa càmera de su primu pranu de su mastio, a fundu tzirculare (diam. m 3,60x3,90), chi presentaiat sa caraterìstica de èssere serrada dae sostres de linna poggianti subra de riseghe anulari ricavadas in sa muratura matessi de su vanu. Uguale sistema de serrada deviant tènnere sos ambientes de su pranu terra e de su segundu pranu.

Istòria de sos iscavos
Su monumentu est istadu ogetu de un'interventu de iscavu e de restàuru operadu dae sa Soprintendenza de Sassari.

Bibliografia
A. De sa Marmora, Voyage en Sardaigne ou description statistique, phisique et politique de cette ile avec des recherches sur ses productions naturelles et ses antiquités, II (Antiquités), Paris, A. Bertrand-Torinu, J. Buca, 1840, p. 107;
Ministeru de su Pùblicu Annestru. Elencu de sos edifìtzios monumentales, XIX, Roma, Tip. operaja romana cooperativa, 1922, p. 90;
A. Taramelli, "Fògiu 205, Capo Mannu; Fògiu 206, Macumere", in Editzione archeològica de sa carta de Itàlia a su 100.000, Firenze, Istitutu geogràficu militare, 1935, p. 33;
E. Contu, "Nuraghe Porcarzos (Borore)", in Rivista de iscièntzias preistòricas, XVIII, 1963, pp. 325-328;
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Su Màrghine - Monumentos, Ala prima. Sassari, C. Delfino, 1998 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5);
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Sa Planargia – Anàlisi e monumentos, Ala segunda. Sassari, C. Delfino, 2000 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5).

Comente arribbare
Dae Borore si crompet su coladòrgiu a livellu de sa ferrovia e, deretu a pustis de, sa betza SP Borore-Dualchi. La si cursat pro unos 500 metros finas a cròmpere su Nuraghe Bighinzones subra de sa manca, inditadu dae cartellos turìsticos. Si sighit subra de su matessi caminu pro unos àteros 500 metros, finas a adobiare subra de sa manca unu biculeddu cun signalètica pro su Nuraghe Porcarzos. S'acumprida e si sighit pro unos àteros 1,5 km belle, finas a su nuraghe.