Emanuel Domenech

Su libru de Emanuel Domenech aparit a Parigi in su 1867 cun su tìtulu "Bergers et Bandits. Souvenirs de unu voyage en Sardaigne". Raimondo Carta Raspi, chi pùblicat s'òpera in sa collana sua "A s'iscoberta de sa Sardigna. Colletzione de biàgios", frunit medas agualas subra de sa vida aventurosa de su frantzesu (1825-1903), chi bìsitat una prima bia s'ìsula in su 1835, cando frecuentat s'Universidade de Tàtari, e una segunda in antis de su 1867, cando bi torrat "corfidu dae s'analogia de sas costumàntzias sardas cun custu chi aia letu in sa Bìbbia e in Omeru".
In su matessi annu est publicadu su libru, a pustis de sa torrada sua in Europa a pustis de unu longa istajone in s'Amèrica de su nord e in cudda tzentrale. L'òperat non si basat subra su connoschimentu diretu de s'ìsula e non tenet duncas sa pretesa de èssere cumpleta e veritiera, ma a su contràriu làssinat a bortas in afirmaduras chi su matessi Carta Raspi (tradutore in prus de chi prefatore) no esigida a definire puerili. Fatzìlitat custos bolos pindarici s'istile narrativu de cumparàntzia ispetzialmente cun sas Sacras Iscrituras. In mèritu a sos costùmenes, a esèmpiu, issu agatat analogias larganas meda, ponende·los in relatzione cun sas fontes de s'antighidade; gasi, in su vestiàriu de sas fèminas sardas s'agatant "medas reminiscenze de comente a s'abbigliavano sas Fenìtzias, Pelasge, Egitzianas, Babilonesas e Gregas", opuru sa matessi sagra de Santu Efisio l'ammentat sas tzerimònias gregas in onore de Cerere. In Santu Antiogu sa populatzione "troglodita" essit dae sas concas ue bias petzi pro ascurtare sa prèiga de unu gesuita, e a s'Asinara sos sardos bivent in domos costruidas subra de sos fundos de murta.
Aende·si imbarcadu de Marsìllia subra de unu brigantino noleggiato de su babbu issu aiat acumpridu in bintisete dies sa traversata pro Portu Turre ("piticu tzinu bidditzolu, gaio comente a unu campusantu abbandonadu"), e si fiat giutu deretu a Tàtari, pro si nche tratènnere diversas dies, finas a descrìere s'ammajadora tzerimònia de sos candelieri. Aiat gasi tentu cumintzu su biàgiu descritu suo a sa lestra e cun una pinna vivace, de sa cale traspare sa verve de unu biagiadore espertu de su mundu, una pinna irònica in manera sùtile in su de descrìere tzertas costumàntzias, o tzertas formas de credulità pobulare in cale sa fide a s'ispissu allàcanat. Ispìritu romànticu, issu enfatizat fintzas aspetos cupos e drammàticos, comente a s'ispìritu de vindita e sa violèntzia de tzertas costumàntzias, appesantendo tropu tzertas pàginas in su de descrìere un'ìsula antiga e imaginària, tropu largana de sa realidade de unu sèculu in su cale at connotu profundos cambiamentos.

Aggiornamento

25/6/2026 - 13:35