Werner Bischof

Retratu de fèmina chi giughet unu paniere subra de su capu. Fotografia de Werner Bischof, 1950

Werner Bischof naschet in s'abrile de su 1916 a Zurigu. Sighende s'atitudine sua a sa pintura, frecuentat un'annu unu cursu de disinnu a Schiers. Insoddisfatto, in su 1934 s'iscriet a s'iscola de artes aplicadas de Zurigu ue frecuentat su cursu de fotografia tentu dae Hans Fisler. Aende·si ispetzializadu in su still-life e cunsighidu su diploma in su 1936, aviat unu laboratòriu de fotografia e gràfica pro manifestos e rivistas; duos annos a pustis est assùmidu dae sos editores Amstutz & Herdeg. In ocasione de s'Espositzione natzionale isvìtzera de su 1939, progetat s'allestimentu de su padiglione de sas artes gràficas e collàborat a sa realizatzione de su de sa moda.
A s'iscòpiu de sa segunda cuntierra mundiale, a pustis de una cùrtzia permanèntzia in Parigi, s'arruolat in s'esèrtzitu isvìtzeru acumprende fintzas sa mansione de giornalista de gherra. Custa esperièntzia li permitet de valutare su divàriu chi esistit intre sa fotografia in istùdiu, basada subra un'atenta pranificatzione, e su fotoreportage, lestru in s'esecutzione cantu imprevedibile in sas dinàmicas. At a seberare custu ùrtimu, pro su cuntatu umanu e sa possibilidade de continu raffronto cun su presente, sena però rinuntziare a su primore tècnicu maduradu in su cursu de sa formatzione sua.
In tantu connoschet Arnold Kubler, iscritore, òmine de teatru e caporedattore de sa rivista de arte e cultura "Du", e cun issu, intre su '41 e su '42, instàurat unu durajolu raportu de collaboratzione. In manera cuntemporànea, frecuentat sos ambientes de sas avanguàrdias artìsticas zurighesi aderende a su movimentu surrealista "Allianz".
Partinde dae su 1945, collàborat cun sas testadas internatzionales printzipales pro sas cales realizat unos cantos importantes documentàriu in s'Europa martoriata de sa gherra, intre custos, unu de sos primos pertocat sos italianos internados in Isvìtzera. In su '46 rugrat s'Itàlia fissende subra de sa pellìcula sas devastatziones e su malessere generados dae annos de disamistade, in particulare sa protesta de sos milanesos pro sa separatzione de Trieste de s'Itàlia, sos sopravissuti a sos campos de istermìniu nazistas in Trentinu Artu-Adige, sos asilos pro pipios òrfanos in Emìlia Romagna, sas ruinas de s'abazia de Montecassino. In Rimini connoschet sa mugere benidora Rossellina Mandel.
In su '48, fotògrafa pro "Life" sas Olimpìades de Saint Moritz e s'annu sighente devenit membru de sa Magnum. Sighit a biagiare in s'Europa de su Nord e de s'Est, e in su '50 torrat a Itàlia, ue pùblicat unos cantos servìtzios subra de "Època". In cudda ocasione faghet una quindicina de iscatos fintzas in Sardigna documentende sa durezza e s'arretratezza de sas cunditziones de traballu in su Campidanu de Casteddu e in s'Iglesiente.
A pustis de una cùrtzia permanèntzia in sa provìntzia indiana de su Bihar e un'annu coladu in Giapone é sa gherra a lu torrare a cramare in prima lìnia, in antis in Corea e posca in Indotzina.
In su 1953, parte pro sos Istados Unidos. S'annu sutzessivu, subra de incàrrigu de sa Magnum, torrat a su sud de su continente, Panamà, Tzile e Perù.
Su 16 maju 1954, a solos trintoto annos, perdet sa vida in un'intzidente automobilìsticu subra de sa Cadena muntagnosa de sas Andes.