Seguici su
Cerca Cerca nel sito

S'Alighera, mura e bastiones

S'Alighera, mura e bastiones

S'Alighera, mura e bastiones
S'Alighera, turre de sa Campana o Garitta Reale. Foto de Regione Autònoma de sa Sardigna, de Sardigna DL

S'Alighera est assetiada in unu lembo de terra incraradu subra de su mare, longu sa gai narada "Riviera de su Corallo". A apentu turìsticu, est nòdida pro sas marinas de arena bianca meda in prus de chi pro sa longa pinneta chi movet de s'abitadu e sighit conca a Porto Conte. S'ala de intro est rica de sitos archeològicos chi torrant a artziare a s'edade preistòrica. Sa tzitade cunservat una forte identidade linguìstica e culturale catalana e unu tzentru istòricu meda significativu, de aèrgiu de su Batorghentos.
In su tzentru istòricu de S'Alighera si distingono tres nùcleos printzipales: unu primu in sa parte N/O, isvilupadu intre bia Santu Erasmo, bia Ospidale, bia Santa Barbara e bia Manno, collegadu a sa Piazza tzìvica, tzentru istitutzionale, e a su nùcleu militare de Castellas; unu segundu in currispondèntzia de sa sèrie de caminos parallelos a sa lìnia de costa e aiat cumpresu intre sa bia Carlo Alberto e sa bia Cavour, collegamentu intre sas abitatziones serentes a sa catedrale de Santa Maria e sos bighinados prus modestos, sortes a S; unu de tres polos, de su sèculu XV, a E, intre bia Gilbert Ferret e bia Roma.
S'Alighera fiat istada pesada in su sèculu XII de sa famìlia de sos Dòria. Su sèberu de costruire una tzitade fortificada etotu in custa zona fiat istada detada dae sa natura matessi de su logu, de difèndere a discansu de sos atacos esternos. Sa forma de sa tzitade aiat sighidu sas lìnias de su promontòriu subra de cale fiat istadu impiantata, cun funtzione de aprodo pro sas naes bènnidas de sa Ligùria.
De sa fase romànica de s'insediamentu fortificadu si cunservant rastros iscassos meda, inserradas in sas istruturas pesadas a pustis de sa conchista aragonesa intre su XIV e su sèculu XV. S'isvilupu de su tzentru urbanu aiat sighidu sa diretora chi de su portu giughiat a s'internu, cun s'acreschimentu, a S, de su bighinadu populare giai costruidu in pretzedèntzia. Duos fiant sas pratzas printzipales: sas de oe Piazza tzìvica e Piazza de su Teatru. A N fiat assetiada sa catedrale dedicada a Santa Maria, a S/E sa crèsia e su cunventu de San Frantziscu. Fiant istadas vàrias, in su cursu de sos sèculos sutzessivos, sas restruturatziones; importante sa de su 1726 a òpera de sos piemontesos.

Istòria de sos istùdios
In su 1951 Salvatore Rattu aiat individuadu in su sèculu XII su primu nùcleu fortificadu e in su sèculu XV su segundu momentu formativu de S'Alighera. Cuncordant cun custa lìnia interpretativa sos istùdios sutzessivos, partinde dae Rafael Catardi (1962). Una cunfirma documentària est bènnida dae s'artìculu de Angelo Castellaccio (1981), chi evidèntziat che a su cumintzu de su sèculu XV si fiat cumintzadu a annoare su tessutu urbanu e fortificadu de S'Alighera. Una prus pretzisa definitzione cronològica s'agatat in s'ampra ischeda in su volùmene de Francesca Segni Pulvirenti e Aldo Sari (1994) subra de s'architetura tardogòtica in Sardigna.

Bibliografia
V. Angius, "Alghero", in G. Casalis, Dizionario geografico storico-statistico-commerciale degli Stati di S.M. il Re di Sardegna, I, Torino, G. Maspero, 1833, pp. 77-126;
S. Rattu, Torri e bastioni di Alghero, Torino, 1951;
O. Montesano, Alghero, origini e storia della città catalana, Cagliari, 1956;
R. Catardi, Le antiche fortificazioni di Alghero, in Atti del VI Congresso Internazionale di Studi Sardi, I, 1962, pp. 525-536;
A. Castellaccio, Alghero e le sue mura nel Libro dei Conti di Bartolomeo Clotes (1417-19), Sassari, 1981;
A. Ingegno, Il Centro storico di Alghero, Oristano, 1987;
G. Sari, La piazza fortificata di Alghero: analisi storico-artistica, Alghero, 1988;
F. Fois, Castelli della Sardegna medioevale, a cura di B. Fois, Cinisello Balsamo, Amilcare Pizzi, 1993, pp. 254-255;
F. Segni Pulvirenti - A. Sari, Architettura tardogotica e d'influsso rinascimentale. Nuoro, Ilisso, 1994, scheda 18;
L. Deriu, Alghero. La città antica. Immagini e percorsi, Sassari, 2000, pp. 21-26.

Aggiornamento

20/2/2026 - 16:00

Commenti

Scrivi un commento

Invia