Su casteddu de Medusa pesat a picu subra de sa gula formada dae su Riu Araxisi. Pendende prus a badde custu riu devenit Riu Majori e dat vida a sa gula de "Mitza ischit canna", de sos muros calcàreos ricos de grutas e vegetatzione. S'importu de sa fortificatzione dipendiat de su ruolu de controllu de su territòriu e de amparu de sas scorrrerie operadas dae sos barbaritzinos chi istaiant l'interno de sa Sardigna, a disacatu de sos ricos tzentros de sa pranura e de sa costa.
Sas iscumbatas archeològicas ant permìtidu de datare sa prima fase de s'insediamentu in su casteddu de Medusa a su IV-sèculu V p.C. Una segunda fase si còllocat in su sèculu VI, mentras sa de tres torrat a artziare a su VII-sèculu VIII. Sas istruturas prus reghentes sunt istadas realizadas intre su X e su sèculu XII.
Su primu mentovu archivìsticu si diat pòdere atzapare in unu documentu de su 1189, in su cale si faghet riferimentu a unu ''Castrum Asonis'' chi est cun probabilidade de identificare cun sa matessi istrutura fortificada. In cuddu annu su casteddu fiat istadu tzèdidu dae su giùighe Pedru I de Arbaree a su comunu de Gènova e a pustis de pagu recuperadu dae su soberanu dae segus sa promissa de unu mannu meda pagamentu.
Sos restos materiales de sa fortificatzione sunt atzufados in una fita vegetatzione, chi nde rendent dificultosa s'anàlisi in minuda. Restant petzi tràidos de sos muros, chi deviant recingere un'àrea de belle 540 mq, una cisterna, e sos restos de duas turres.
Numerosas legendas tzirculaiant e tzìrculant tutt'como subra de sa presèntzia, in su casteddu, de una fantomàtica reina Medusa. Fichete est intre s'àteru su fatu, a metade caminu intre realidade e fantasia, contada in unu documentu de s'Archìviu de Casteddu. Durante sa detentzione in unu càrtzere piemontesu in su sèculu XIX unu bandidu, tale Pietro Perseu, contaiat de comente durante sa sua latitanza esseret capitadu intre sas ruinas de su casteddu de Medusa e, pendende un'iscala de màrmaru, s'esseret agatadu in una sala meravigiosa prena de prendas, armas e ogetos de valore. Su bandidu aiat iscritu a su Ministru pedende sa gràtzia s'in casu esseret resèssidu a agatare s'aposentu de su tesoro, ma una bia acumpangiadu subra de su logu no aiat agatadu nen sas iscalas nen sa sala, no otenende sa gràtzia e mancu resessende a fuire.
Istòria de sos istùdios
Sunt pagas meda sas noas istòricas subra de su casteddu de Medusa, a dispetu de sas legendas froridas a inghìriu a s'orìgine sua. Alberto De sa Marmora in su 1860 e su canònicu Giovanni Spano in su 1861 aiant dadu s'inghitzu a s'anàlisi de sos rùderes, sighidos dae sos istùdios prus reghentes de Giorgio Caddu in su 1981 e de Giorgio Farris in su 1988. A sos annos Noranta de su sèculu passadu torrant a artziare sos contributos de Foiso Fois e Mauro Perra; semper de su 1992 est sa monografia de Dolores Turcos subra de sas legendas chi aleggiano a inghìriu a su casteddu. In fines de su 2003 est s'artìculu de Joan Armangué y Herrero de su tìtulu ''Perseo e Medusa in s'imaginàriu traditzionale: chircas de tesoros in su casteddu de Samugheu''.
Bibliografia
G. Spano, ''Castello di Medusa'', in Bullettino Archeologico Sardo, III, 1861, p. 7;
G. Cavallo, ''Il castello di Medusa. Un antico castrum bizantino'', in Archeologia Sarda, 1, 1981;
G. Farris, ''Nel castello di Medusa le impronte di una triste leggenda medioevale'', in Quaderni Oristanesi, 17-18, 1988, pp. 3-17;
F. Fois, Castelli della Sardegna medioevale, a cura di B. Fois, Cinisello Balsamo, Amilcare Pizzi, 1992, pp. 147-151;
D. Turchi, Samugheo: il fascino delle più arcaiche tradizioni della Sardegna centrale attraverso la storia, i racconti, le leggende e le preghiere del paese sul quale aleggia ancora il mistero del castello di Medusa, Roma, 1992;
J. Armangué y Herrero, ''Perseo e Medusa nell'immaginario tradizionale: ricerche di tesori nel castello di Samugheo'', in Roccas: aspetti del sistema di fortificazione in Sardegna: atti degli incontri sui castelli in Sardegna (2002) dell'Arxiu de tradicions, a cura di S. Chirra, Oristano, 2003, pp. 105-120;
G. Serreli, Tutti i castelli dei quattro regni, "Darwin. Quaderni", n. 1 (luglio-agosto 2006), pp. 104-109..
Comente arribbare
Su casteddu de Medusa est ecuidistante de Samugheu e Asuni. Pro lu cròmpere si lassat sa SS 131 pagu in antis de Uras, pighende sa SS 422. Superadu s'abitadu de Nureci s'imbocca a s. sa SP 38 cara a Asuni. A pustis de carchi km s'abbistat su casteddu.
Tipologia Contenuti:
Architetura fortificada
Provincia: Aristanis
Comune: Samugheo
Macro Area Territoriale: Tzentru Sardigna
CAP: 09086
Indirizzo: strada comunale Asuni-Meana Sardo
Aggiornamento
Dove si trova
Immagini
Video
Audio
Commenti