Vittorio Besso

Ferrovias segundàrias de sa Sardigna: istatzione de Arbatax. Fotografia de Vittorio Besso, 1888 ca.

Su biellesu Vitòriu Besso (1828-1895) imparat sos primos rudimentos de fotografia dae s’amigu Giuseppe Venanzio Sella. In su 1859 diventat fotografo professionista, abèrrende unu laboratòriu pròpriu. Partecipat a sa gherra de Crimea, in ocasione de sa cale aiat manera de osservare a traballu Roger Fenton, unu de sos primos reporter de gherra. Pro more de s’impignu personale pro s’Unidade de Itàlia, si guadagnat su favore de su re Vitòriu Emanuele II, otènnende, in su 1880, s’autorizatzione a si fregiare de su tìtulu de Fotografo de Sa Maestade su Re de Itàlia. Posant pro issu unos cantos de sos persones prus connòschidos de s’època: sos reales, su papa e Mazzini. In su 1880 lompet pro sa prima borta in Sardigna pro retratare a Garibaldi in Caprera. Dae cussa data torrat prus bortas in s’ìsula pro documentare su mannu isvilupu de sos istabilimentos mineràrios in s’Iglesiente e sa costrutzione de sa rete noa de sas Ferrovias Segundàrias de Sardigna. Sas imàgines realizadas in s’àrea minerària de Monteponi a Iglesias sunt pagos prus o mancu 45, istampadas in formadu mannu, montadas subra cartontzinos impressos tipogràficament cun sos datos de su fotografo e regortas in duas cartellas mannas de còriu russu, cun su tìtulu Regorta de vistas internas e esternas de sa miniera de Monteponi in Sardigna. Si tratat de unu de sos primos esempros de reportage de tipu industriale, in ue s’atentu est indirigiadu in manera essenziale a sa documentatzione de s’innovatzione tècnica portada a sos processos de estratzione e traballu de su carbone. Sas imàgines relativas a sa costrutzione de sas Ferrovias Reales de Sardigna sunt pagos prus o mancu 35, sìmiles in s’aspettu ma cuntenidas in unu àlbum mannu, cunservadu in sa Biblioteca Reale de Torino, donu de s’impresa appaltadora a su re. In mesu de s’òpera, fintzas in custu casu, est s’ardidura ingegnerìstica in su superare sos ostàculos naturales, pro mèdiu de viadotos e galerias, in s’àmbitu de sa costrutzione de sa noa rete ferroviària.

Bibliografia

Vittorio Besso (1828-1895): obiettivo Sardegna, a cura di B. Saiu Pinna. Biella, Circolo Culturale Sardo Su Nuraghe, stampa 1999.

Aggiornamento

8/9/2026 - 14:25