Vittorio Besso

Ferrovias segundàrias de sa Sardigna: istatzione de Arbatax. Fotografia de Vittorio Besso, 1888 ca.

l biellese Vittorio Besso (1828-1895), a pustis de àere istudiadu pintura a Grenoble, a inghìriu a su 1850 torrat in sa tzitade nadale sua, ue imparat sos primos rudimentos de fotografia de s'amigu Giuseppe Venanzio Sella (autore de su Plico de su fotògrafu su primu tratadu teòricu-pràticu de fotografia imprentadu in Itàlia).
In su 1859 devenit fotògrafu professionista aviende unu laboratòriu pròpiu. Partètzipat a sa gherra de Crimea, in ocasione de sa cale tenet modu de osservare a su traballu Roger Fenton, unu de sos primos giornalistas de gherra.
Gràtzias a su personale aficu pro s'Unidade de Itàlia, si balàngiat su praghere de su re Vittorio Emanuele II, chi in su 1880 l'autorizat a fregiarsi de su tìtulu de Fotògrafu de Sua Maestà su Re de Itàlia.
Pro issu posant unos cantos intre sos pessonàgios prus nòdidos de s'època: sos beros, su paba e Mazzini. In su 1880 si giughet pro sa prima bia in Sardigna, pro re-tràere Garibaldi a Caprera. De cudda data, duas importantes cummissiones de sas impresas appaltatrici l'ant a aporrire prus furriadas in s'ìsula: sa documentatzione de s'imponente isvilupu de sos istabilimentos mineràrios in s'Iglesiente e su fràigu de sa rete noa de sas Ferrovias Segundàrias de sa Sardigna.
Sas imàgines realizadas in s'àrea minerària de Monteponi a Igrèsias sunt belle 45, istampadas in grandu formadu, truvadas subra de cartontzinos imprìmidos tipograficamente cun sos datos de su fotògrafu e collidas in duas grussas busseddas in còrgiu ruju, de su tìtulu "Regorta de bistas internas e esternas de sa mina de Monteponi in Sardigna". Si tratat de unu de sos primos esèmpios de documentàriu de tipu industriale, in cale s'atentzione est girada in manera essentziale a sa documentatzione de s'innovatzione tècnica annanta a sos protzessos de bogadura e traballadura de su carbone.
Cuddas imbetzes relativas a su fràigu de sas Ferrovias Reales de sa Sardigna sunt belle 35, sìmiles in s'aspetu ma cuntentas in unu grussu album (cunservadu in sa Biblioteca Reale de Torinu, donu de s'impresa appaltatrice a su re). A su tzentru de s'òpera, fintzas in custu casu, s'arditezza ingegneristica in su de superare sos ostàculos naturales, a traessu de viadotti e gallerias, in s'àmbitu de su fràigu de sa rete ferruviària noa.

Aggiornamento

31/3/2026 - 11:50