Seguici su
Cerca Cerca nel sito

Sas stele de Santu Antiogu

Sas stele de Santu Antiogu

Sas stele de Santu Antiogu
Stele fenìtziu-pùnica, museu F. Barreca, Santu Antiogu. Foto de Luigi Pietro Olivari, de Catàlogu BBCC RAS

Sas stele pùnicas sunt repertos pertinentes a cuddos ispetzìficos ispàtzios sacros rispondenti a su nùmene de "tofet", sos logos in cales pro tempus meda s'est retentu si volgessero sacrifìtzios sambenosos de pipios, mentras oe s'andat semper prus consolidende su cumbinchimentu chi si trataret de logos destinados a s'interru de sos pipios nàschidos mortos o mortos in sos primissimi annos de vida.
Intre sas stele torradas dae sos tzentros pùnicos de sa Sardigna, de particulare interessu siat in su puntu de bista cuantitativu chi calidativu est su grupu de cuddas bènnidas de sa tzitade de Sulci, su de oe Santu Antiogu. Sos archeòlogos Sabatino Moscati e Piero Bartoloni, intre sos majores istudiosos de custa casta de repertos, ant organizadu su corpus sulcitano de stele in bator grandu agrupamentos cronològicos:
1) 550-450 a.C. Custu grupu cumprendet sas stele non figuradas, comente a sos tzipos e sos betili, e cuddas cun figuras maschiles rafiguradas in manera meda simpre, a parusu de profilu a bratzos artziados; sas fèminas sunt imbetzes rafiguradas in manera frontale, a parusu nudas (cun sas manos a su sinu, gestu in manera simbòlica ligadu a sa fecondità), prus de rao bestidas. In custas stele cumparent sos primos incuadramentos egittizzanti.
2) 450-350 a.C. A custu segundu grupu apartenent stele in cale s'incuadramentu egittizzante est meda prus fitianu e elaboradu in sas minudas. Subra de sas colunnas cumparent sos capitellos protoeolici; s'architrave aparit a s'ispissu decoradu cun sìmbulos astrales, comente a su discu solare o sa farche de luna, iscumpassadu a fitianu de unu fregio de colovras urei. Sas rafiguratziones umanas proponent imàgines feminiles ammantate, rafiguradas in positzione frontale e in vàrios cumportamentos: cun unu bratzu aprigadu a su petorras e s'àteru istèrridu subra de unu costàgiu; opuru mentras reent unu frore de curcuriga de abba e unu discu, interpretadu comente a imàgine de tamburello fortzis impreadu durante sas tzerimònias rituales.
3) 350-250 a.C. Su grupu cumprendet unu nùmeru bundante de stele a forte connotatzione grecizzante, determinada in particulare modu de s'incuadramentu architetònicu, chi assumet sa cunformatzione de unu beru e etotu tempietto gregu cun colunnas laterales, architrave e frontone. Subra de su frontone est a fitianu collocadu su discu solare e sa farche de luna. A s'internu de su tempietto est collocada sa figura umana: imàgines feminiles ammantate, comente in su grupu pretzedente, o imàgines non connotadas in manera sessuale ammantate e reghentes su sìmbulu de Tanit (unu triàngulu iscumpassadu dae unu chircu).
4) 250-su de I sèc. a.C. A custu perìodu, s'ùrtimu pro cantu pertocat sa vida de su tofet, apartenent stele prus reduidas dimensionalmente, isculpidas prevalentemente in su tufu verdastro o in su màrmaru e posca insertadas in unu grandu blocu de arenaria a su fine de cunferire monumentalidade a s'ammenta. Sos tipos grecizzanti sunt ancora presentes, caraterizados dae una majore articolatzione de sos particulares: bidimus colunnas cun scanalature o pilastros ornados dae una rica decoradura de rosette a rilievu. Sas figuras umanas sunt ancora caraterizadas dae mantu e stola, reent su "sinnu de Tanit" e, in unos cantos casos, tenent copas pro sas libagioni.
A custos agrupamentos majores andat in fines assotziadu un'ùrtimu grupu de piticas stele a incuadramentu curvilineo a su cale internu agatamus rafigurados semper de sos animales: berbeghes, mascros e, petzi in duos casos, boes o traos, vistos de profilu.
Sas rafiguratziones propostas dae sas stele sunt semper afferenti a sa dimensione religiosa. Tzipos e betili sunt interpretabili comente a rapresentatziones simbòlicas de sa divinidade, gasi comente divinidade deviant èssere fortzis fintzas unas cantas sas figuras umanas, mentras pro sas chi abarrant si devet pessare a rafiguratziones de figuras satzerdotales, comente a testimòniant sos ogetos propostos in assòtziu iconogràficu: tamburelli, copas pro libagione, su sìmbulu de sa dea Tanit. Sas rafiguratziones de animales, cun cada probabilidade deviant fàghere riferimentu a sas vìtimas sacrificales ofertas a sa divinidade in ocasione de sas depositzione de sas urnas continentes sas chisinas de sos pipios defuntos.

Aggiornamento

17/4/2026 - 14:17

Commenti

Scrivi un commento

Invia