S'istatuària in pedra

Macumere, Betili Tamuli. Foto de Comunu de Macumere, de Sardigna DL

Sas istàtuas in pedra, difùndidas in vàrias partes de s'ìsula, acudint pro sa majore parte dae santuàrios, e riproduint a su sòlitu protomi animales, mescamente su trau. Riconducibili a sa religiosidade de sos nuràgicos, sunt fortzis sa sighidura de cuddu cultu pro su partner maschile de sa dea mama giai adorada in edade prenuràgica.
Unu àteru sugetu a s'ispissu riproduidu, in istàtuas siat de mèdia mannària siat de dimensiones reduidas, est su nuraghe matessi, in prevalèntzia monotorre, costituidu dae unu pilastrino, naradu "betilo-turre", fintzas in relatzione a su fatu chi sa collocatzione abituale issoro era a s'internu de sa "cabanna de sos vertices", belle semper a su tzentru de su vanu e subra de unu sustennu collocadu in su pamentu. Una pesada de altare (unu "betilo"), duncas, de cale sa divinidade vigilaiat e fiat garante de sas detzisiones e de sos patos chi durante sos vertices fiant decretados. S'atzapant, nointames, rapresentatziones - fintzas in brunzu e de piticas dimensiones - de nuraghes cumplessos, cun realìstica rafiguratzione de su mastio svettante subra de su bastione, de sos spalti subra de mensole chi coronaiant sa parte superiora de sos muros.
Gràtzias a custas rapresentatziones resessimus oe a collire cale deveret èssere s'istrutura originària de sas turres nuràgicas, cròmpidas a nois privas de sa cobertura. In prena Edade de su Ferro, sa tziviltade nuràgica at a resèssere fintzas a prodùere una manna istatuària antropomorfa, limitada nointames a unu casu isoladu, in s'ala de intro de Tharros, de pretzisu in su santuàriu funeràriu de Monte Prama a Crabas.
In custu perìodu andaiant giai formende·si de sas aristocratzias "sardu-fenìtzias" e su tempus de sa tziviltade nuràgica sconfinava giai in su mitu. Etotu a su mitu de custos larganos antepassados, oramai eroicizzati e divinizados, diant pàrrere si torrare a fàghere sas grandu istàtuas de Monte Prama, chi riproduint sas fattezze de sos bronzetti, cun su ricu armamentu issoro de arcos, elmos cornuti, iscudos, guantes e àteros amparos pro sos artes e su corpus.

Aggiornamento

17/4/2026 - 14:41