S'Àrdia

S'Àrdia est una cursa rituale a caddu chi si tenet in onore de unu santu. Sa prus nòdida est sa chi si curret su 6 e su 7 trìulas acanta su santuàriu a paga distàntzia de Sedilo dedicadu a s'imperadore Costantinu. Costantinu, su cale aiat favoridu sa difusione de su Cristianèsimu, no est istadu canonizadu dae sa Crèsia catòlica, mentras cudda ortodossa e su ritu orientale lu vènerant comente a santu. Fintzas in Sardigna, chi aiat fatu parte de s'Imperu bizantinu sèculos, lu si cunsìderat comente tale e est invocadu in manera locale comente a Santu Antine / Santu Antinu.

Sa cursa ecuestre dedicada a Sedilo a Santu Antinu faghet riferimentu a sa batalla de s'annu 312, in sa cale, binchende a su Ponte Milvio contra su paganu Massenzio, s'aiat pòdidu proclamare imperadore cristianu. In s'Àrdia sas fortzas cristianas, rapresentadas dae sas tres pandhelas (‘istendardos’) e de sas relativas iscortas (iscortas), si devent amparare de cuddas paganas, est a nàrrere de totus sos àteros cadderis.

Su capu-corsicana, chi est naradu pandhela mazore, nòmina sa segunda e sa de tres pandhela, collaboradores suos, e custos s'ant a creare cadaunu un'iscorta chi cun lantza e istendardos at a dèvere amparare sa prima postazione de sas tres pandhelas, impedende chi nemos las superet. In casu contràriu, diat èssere comente a andare contra su cursu de s'istòria, cunsentende sa vitòria a Massenzio imbetzes chi a Costantinu rapresentadu dae sas tres pandhelas e relativas iscortas.

Si tratat de una rievocazione rituale, chi, nointames, no est priva de arriscos e recheret dodas de abilidade e coràgiu. S'itinerario previdet sete giros a fùrriu a su santuàriu de Santu Antinu , a s'internu de Ischit corte sa chirra chi cuntenet s'àrea sacra.

Su percursu est trabucosu e est rèndidu ancora prus dificultosu de su prùere pesadu dae sos zoccoli de sos caddos in corsicanu e de su calore, pro su prus cocente, de trìulas.

Non b'at unu prèmiu finale, ca giai si connoschet su binchidore. Petzi s'onore e su prestìgiu de tènnere omaggiato San Costantinu cun sa pròpia destrezza e su coràgiu pròpiu.

Cursas sìmiles a sa de Sedilo, in manera eguale dedicadas a San Costantinu, si tenent in sas matessi dies in Putumajore e a Samugheu.

In Putumajore, pagu lungi de Tàtari, subra de cadhu de nanti (o pandhela de punta), overas su cadderi printzipale, ghia sa cursa cun una bandera chi rafigurat santu Costantinu. Comente ischit in antis pandhela a Sedilo, issu rapresentat San Costantinu chi aberit sa batalla. Est dotadu de un'iscorta cumposta dae bator cadderis. Sighint sos àteros chi devent protzedire mantenende·si a còpias durante s'intreu percursu.

Su tèrmine Àrdia designat in manera genèrica fintzas àteras cursas rituales dedicadas a santos diferentes de Santu Antinu/e.

Dualchi nd'est un'esèmpiu interessante. In custu paisu de su Màrghine inferiore su 28 e 29 làmpadas si tenet una cursa devotzionale in onore de San Pedru apòstolu. Sos fusileris in tales ocasiones isparant unu nùmeru incredìbile de corfos a sarvas.

In su serente paisu de Noragugume s'acumprit un'Àrdia pro sa Beata Vèrgine de Itria.

Est denumenada Vàrdia (variante geogràfica de Àrdia) una cursa a pariglie chi tenet logu in Orgòsolo in onore de Nostra Sennora de Mesaustu (‘Sennora Nostra de Mezzagosto’), pretzèdida dae una bàndida professone chi acumpàngiat s'istàtua de sa Madonna dormiente in sas bias de su paisu.

Aggiornamento

30/6/2024 - 00:29