Su giassu si disponet subra de bator montigros chi s'isterrent parallelas a sa costa, in sa parte E de s'ampru golfu de Carbonara, a O de s'omònimu capu. Cara a N sas alturas costituint sa làcana de sa pranura de Santa Maria. Sa pranura est rugrada dae unu cursu de abba, su riu Foxi, chi nde tocat su chi bessat S e versat in su golfu de Carbonara, infundende a su foghe sa base de su montigru ocupadu dae s'insediamentu fenìtziu.
Sas caraterìsticas de su territòriu chi inghìriat su situ de Cuccureddus, aiant dèvidu costituire una forte atrativa pro sas gentes fenìtzias, chi bi si fiant istabilidos a su mancu finas dae sa metade de su sèculu VII a.C. Difatis s'estuàriu de su riu Foxi costituiat s'ùnicu portu naturale de cuddu setore de sa Sardigna S/E, cun un'aprodo seguru.
Sos Fenìtzios si fiant istabilidos subra de sa prus bassa de sos montigros e b'aiant costruidu unu fondaco cummertziale cun unu logu sacru chi in breve aiat costituidu unu logu de addòbiu pro sos navigadores chi frecuentaiant cuddas abbas. Difatis, Cucureddus rapresentaiat su primu aprodo pro sas naes bènnidas de su Làtziu e de sa Campània e una tapa fundamentale subra de sas rotas de e pro sa penìsula ibèrica, sa Sitzìlia e sa costa africana.
Sos istùdios ant cunfirmadu chi, in sos primos sèculos de su de I millènnios, sa majore parte de sos portos impreados a su cummèrtziu fiat afidada a s'amparu de una divinidade feminile in su cale santuàriu non fiat infrequente chi si praticaret sa prostitutzione sacra. Sas iscumbatas archeològicas ant testimoniadu chi, fintzas in su santuàriu presente in su situ de Cuccureddus, cun probabilidade dedicadu a sa dea Ashtart, s'acumpriat custu tipu de ritu. Difatis, in sos ambientes ancora visìbiles de custu edifìtziu, sunt istados atzapados numerosos vasetti chi in orìgine deviant cuntènnere unguentos profumados e unu doccione rafigurante unu faghe·lu de dimensiones abnormi.
In su lestru tzircundàriu de su santuàriu, mescamente in su chi bessat O de su montigru, sunt istadas atzapadas fintzas abitatziones privadas e magasinos impreados a su stivaggio e a sa cunservatzione de sos recatos. Si reconnoschent in particulare, in su setore S de s'altura, bator ambientes de forma retangulare alliniados intre issos, costruidos cun pedras non squadrate de vàrias dimensiones e dispostos in sentidu N/E-S/O.
Custos vanos aparint delimitados subra de su fronte N/E dae una pesada de vespaio costituidu dae pedras mèdias e piticas, postas a integratzione de sa roca naturale.
A inghìriu a su 540 a.C., Cuccureddus fiat istadu vìtima de un'assaltu a banda de sos Cartaginesos, chi l'aiant postu fogu. S'insedimento fiat istadu abbandonadu e non fiat istadu prus istadu finas a sa conchista romana de sa Sardigna. Sos rastros de s'assaltu sunt ladinos in manera piessigna e custa ùrtima at in manera paradossale contribuidu a cunservare intatu su monumentu a s'atu de sa destruidura. Su fogu at difatis cotu e preservadu parte de sas bòvedas e de sos pamentos de sos edifìtzios, a su sòlitu esecutados in arghidda crua pressada.

Istòria de sos iscavos
Sas iscumbatas archeològicas cumintzant in su 1983 a òpera de Piero Bartoloni e de Luisa Anna Marras. Sa prima fase de sas chircas s'est concruida in sos primos annos '90.

Bibliografia
L.A. Marras, "Cuccureddus, S'insediamentu fenìtziu", in Atos de s'Acadèmia Natzionale de sos Lincei, XLII, fasc. 7-12, 1989;
L.A. Marras, "S'insediamentu de Cuccureddus e su territòriu de Crabonaxa in s'antighidade", "Cuccureddus de Crabonaxa: de Ashtart a Giunone", in Phoinikes b Shrdn. Sos Fenìtzios in Sardigna: achirimentos noos, catàlogu de sa mustra (Aristanis, Antiquarium Arbaresu, trìulas-nadale 1997), a cura de P. Bernardini-R. De Oriano-P.G. Spanu, Casteddu, Sa Memòria Istòrica, 1997, pp. 77-79, pp. 187-188;
S. Moscati-P. Bartoloni-S.P. Bondì, Sa penetratzione fenìtziu pùnica in Sardigna trinta annos a pustis, Roma, 1997.

Comente arribbare
Dae Casteddu si cursat su caminu chi costeggia sa marina de su Poetto finas a su bìviu pro Crabonaxa, ue s'acumprida a dereta. A pustis de àere cursadu 40 km belle, in prus de sa marina de Campus, conca a Campulongu, subra de sa dereta s'imbocca unu caminu isterradu chi salas finas subra de su montigru, ue s'agatant sos restos de s'insediamentu, como atzessìbile fintzas de sa marina sutastante a traessu de duos scalinate chi s'inerpicano subra de sos costàgios de s'in antis de sos bator montigros chi costituint su cumplessu.