Sa necròpoli òcupat las pende·nos otzidentales de sa punta de Bonaria.
S'apentu funeràriu de Bonaria torrat a artziare a su sèculu IV a.C., cando, in prena edade pùnica, sa punta fiat istada impreada comente a logu de interru. Oe de custa fase prus antiga non si cunservat nudda, mentras permanentant sas tumbas de edade romana. De su sèculu I p.C. fiant istados fossados numerosos cubicoli funeràrios, cun arcosoli destinados a acollire sos sarcòfagos e nitzas pro sas urnas cinerarie. Unu grandu nùmeru de simpres tumbas a fossa s'estendiat, imbetzes, in sa zona a sos pees de sa punta, versu O, arribbende a si congiùnghere a sa necròpoli subra de cale fiat pesadu sa basìlica de San Saturnino.
Durante sos traballos esecutados in su 1888 pro crèschere su campusantu monumentale de Bonaria fiant istados a sa lughe, in sas pende·nos O de sa punta, duas cubicoli funeràrios decorados cun afriscos presos a su simbolismu cristianu. Su cubicolo prus mannu, de su totu fossadu in sa roca, presentat arcosoli a sos muros e unas cantas fossas in su pamentu. Una lastra in màrmaru, murada in su muru de unu de sos arcosoli, aporriat s'epitaffio de Munazio Ireneo. Sa matessi parides fiat decorada cun figuras de paones, sìmbulu de immortalidade, mentras in su sottarco fiant presentes duas iscenas de sa vida de Gesùs, fortzis su miràculu de su paralìticu e sa risurrezione de Lazzaro. Custas pinturas, oramai de su totu aiat iscumpartu, sunt istadas datadas a sos cumintzos de su sèculu IV p.C.
No a largu de su cubicolo de Munazio Ireneo s'agatat su gai naradu cubicolo de Giona, oramai in pèssimu istadu de cunservatzione. Custu interru resurtat in parte fossada in sa roca e in parte fraigada cun matones intonacati cun carchina. A su suo internu fiant presentes unos cantos sarcòfagos e afriscos parietales ue fiant rafigurados episòdios tràidos dae sa vida de su profeta Giona. In particulare s'iscena subra de su muru de fundu presentaiat duas naes romanas, de cales sa prima est sìmbulu de sa Nae-Chiesa, cun sos Apòstolos piscadores de òmines, mentras de sa segunda imbarcatzione unos cantos òmines bessant in mare Giona chi, ingurtidu dae su mostru marinu, est butadu, a pustis de tres dies, subra de sa marina, prefigurando sa risurrezione de Cristu. Subra de su muru deretu de su cubicolo, in fines, fiat pintadu unu paisàgiu bucòlicu, ue una gama paschiat intre sa vegetatzione, bardiadu dae unu pastore cun una berbeghe subra de sos coddos, ladina bàrtziga a su Cristu Bonu Pastore. Fintzas custos afriscos, datàbiles a sa prima metade de su sèculu IV p.C., sunt nòdidos petzi a traessu de abbarolos realizados in s'Otighentos.
Durante sos iscavos de su 1987 in sa parte de necròpoli de edade mèdio-imperiale sunt istadas individuadas tres fossas de muntonàrgiu chi segaiant su pranu de calpestio de s'àrea funerària romana. In particulare una de custas tres fossas at torradu, in prus de grandu cantidades de frammentos tzeràmicos de vàrias castas, numerosos frammentos de ànforas. Subra de sa superfìtzie de sa majore parte de sas ànforas sunt influidos de sos grafitos (lìteras gregas e latinas) chi cunsentint de las datare a un'arcu de tempus cumprèndidu intre VII e sèculu VIII p.C.
Istòria de sos iscavos
In su 1587 fiant istadas indagadas unas trinta tumbas a s'internu de sa crèsia de San Bardilio, chi pesaiat in s'oru de s'atuale Diretzione de su Campusantu de Bonaria. Vàrios iscavos aiant interessadu s'àrea mescamente in su cursu de s'Otighentos, durante sos traballos pro su fràigu de su campusantu nou. Sos ùrtimos iscavos torrant a artziare a su 1987, a cura de sa Soprintendenza Archeològica pro sas provìntzias de Casteddu e Aristanis.
Bibliografia
F. Vivanet, "Catacumbas cristianas de Casteddu, iscobertas in su montigru de Bonaria, acanta s'atuale campusantu", in Noas de sos Iscavos, 1892, pp. 183-189;
L. Pani Ermini, "Nòdidas subra de unos cantos cubicoli de s'antigu campusantu cristianu de Bonaria in Casteddu", in Studios Sardi, XX, 1968, pp. 152-166;
D. Salvi, "Sa necròpoli orientale", in D. Mureddu-D. Sarvas-G. Stefani, Sancti Innumerabiles, Aristanis, S'Alvure, 1988, pp. 79-83;
A.M. Nieddu, "Sa pintura paleocristiana in Sardigna: achirimentos noos", in Rivista de Archeologia Cristiana, LXXII, 1996, 1-2, pp. 245-283;
M. Dadea, "Sa necròpoli de Bonaria", in M. Dadea-S. Mereu-M.A. Serra, Artzidiòtzesi de Casteddu, collana "Aiat pedidu e arte sacra in Sardigna", Casteddu, Zonza, 2000, pp. 219-220;
D. Mureddu, "Casteddu, àrea bighina su campusantu de Bonaria: un'imbolo altomedievale cun ànforas a corpus globulare", in A sas làcanas de s'imperu. Istòria, arte e archeologia de sa Sardigna bizantina, a cura de P. Corrias-S. Cosentino, Casteddu, M&T Sardigna, 2002, pp. 237-241;
A.M. Nieddu, "S'arte paleocristiana in Sardigna: sa pintura", in Insulae Christi. Su cristianèsimu primitivu in Sardigna, Còrsica e Baleares, a cura de P.G. Spanu, Aristanis, S'Alvure, 2002, pp. 366-386.
Tipologia Contenuti:
Cumplessu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: sitiadu non gestidu
Provincia: Casteddu
Comune: Cagliari
Macro Area Territoriale: Sud Sardigna
CAP: 09125
Indirizzo: via del Cimitero, s.n.c.
Aggiornamento
Dove si trova
Commenti