S'anfiteatru s'agatat in s'àrea tzitadina de giuntura intre su bighinadu de Castello e sa zona de Santa Avendrace.
Su tèrmine "amphitheatrum" (anfiteatru) designat unu tipu particulare de monumentu, peculiare de su mundu e de sa cultura romanos, destinadu a acollire sas cumbatas de sos gladiadores (narados "munera") e sas cassas a sos animales ferotzes (naradas "venationes"). Su tèrmine paret in manera crara fàghere riferimentu a sa forma architetònica de s'istrutura: si diat tratare apuntu de unu "amphi-theatrum", est a nàrrere de unu "theatrum" dòpiu. Su tèrmine remplasat, partinde dae sa prima edade imperiale, cudda prus antigu de "spectacula", chi literalmente inditat un'ammenta de sediles de
cale fiat possìbile a assistire a un'ispetàculu. Sas prus antigas atestatziones de custu tipu monumentale parent torrare a artziare a sa fine de su de II sèc. a.C.
Sa realizatzione de s'anfiteatru de Casteddu est datàbile intre su I e su sèculu II p.C. S'istrutura sua resurtat in grandu parte fossada deretu in sa roca de su montigru, siat sas gradinate siat sos ambientes suterràneos. Pro sa realizatzione de sas chi abarrant partes costrutivas, comente a sa fatzada S oramai distruida, fiat istadu impreadu su calcare locale, bogadu in blocos. Sa matessi àrea de s'anfiteatru fiat devènnida in su cursu de sos sèculos (partinde dae s'edade giudicale) una bera e cava pròpia de pedras, impreada siat pro su recùperu de materiale de fràigu giai traballadu siat pro sa bogadura de blocos noos calcàreos. Sos sinnos de custu impreu de s'àrea sunt ancora bene visìbiles. Sa spoliazione sistemàtica aiat tentu fine a inghìriu a sa metade de s'Otighentos, cando s'anfiteatru fiat devènnidu propiedade comunale.
Durante s'interventu de iscavu giutu dae su Spano fiant istadas atzapadas numerosas lastrine de màrmaru, destinadas a cugugiare sas gradinate, partzidas in tres diferentes livellos, cadaunu de sos cales fiat destinadu a sos ispetadores pertinentes a un'ispetzìfica classe sotziale; s'atzessu a cada livellu acontessiat de un'ispetzìficu coladòrgiu. Sa càbida paret si deveret inghiriare a inghìriu a sos deghe mìgia ispetadores. A s'in subra de s'arena fiat assetiadu su "podium", abbandadu a sos pessonàgios de majore rilievu. Sas classes sotziales de sos lìberos (partzidos gerarchicamente in "senatores, equites", plebeos e tzeracos) ocupaiant su "ima, mèdia, summa cavea". Sas fèminas e sos iscraos ocupaiant s'ùrtima gradinata coberta, sa galleria.
A s'anfiteatru de Casteddu s'acumpriant mescamente cumbatas intre gladiadores e iscontros intre gladiadores e animales ferotzes, ma paret chi s'anfiteatru esseret destinadu fintzas a sa rapresentatzione de ispetàculos teatrales e a s'esecutzione de sas sentèntzias capitales.
S'abba piovana chi si toddiat subra de sas gradinate de s'anfiteatru poniat a pare in su cisternone de unu coladòrgiu longu 96 m cale s'atzedet a traessu de un'abertura fossada in sa roca ("euripus") subra de su ladu S de s'arena.
Istòria de sos iscavos
Sas primas noas relativas a s'anfiteatru torrent a artziare a su sèculu XVII e sunt aporridas in un'òpera de Dionisio Bonfant, dedicada in realidade a sos fatos de sos santos sardos. Sighit unu perìodu de mudìmene chi est interrùmpidu in su 1823 dae su capitanu de sa Regia Marina Britànnica William Henry Smith, chi, in sa rapresentatzione sua de sa baia de Casteddu, faghet tzinnu a s'esistèntzia de rùderes de un'antigu anfiteatru, assetiados acanta su cunventu de sos Caputzinos. Àteras noas sunt aporridas dae s'abate Vittorio Angius in su 1836, de su Valery in su 1837 e de su generale Alberto de sa Marmora in su 1840. Est però petzi intre su 1866 e su 1868 chi aiant tentu logu sos primos iscavos, giutos dae su canònicu Giovanni Spano. Su sutzessivu interventu de iscavu, cunsolidamentu e restàuru torrat a artziare a su 1937-38, giutu dae s'archeòlogu Doro Levi.
Bibliografia
P. Meloni, La Sardegna romana, Sassari, Chiarella, 1992;
S. Angiolillo, L'arte della Sardegna romana, Milano, Jaca Book, 1982;
P. Pala, L'anfiteatro romano di Cagliari, Nuoro, Insula, 2002;
A.M. Colavitti, Cagliari; L'Erma di Bretschneider, Roma, 2003;
A.M. Colavitti-C. Tronchetti, Guida archeologica di Cagliari, collana "Sardegna archeologica. Guide e Itinerari", Sassari, Carlo Delfino, 2003;
A. Mastino, Storia della Sardegna antica, Nuoro, Il Maestrale, 2005;
M. Dadea, L'anfiteatro romano di Cagliari, collana "Sardegna archeologica. Guide e Itinerari", Sassari, Carlo Delfino, 2006;
M. Dadea, "Un graffito paleocristiano con figura di nave a Cagliari", in L'edificio battesimale in Italia. Aspetti e problemi. Atti dell'VIII Congesso Nazionale di Archeologia Cristiana, Bordighera, 2001, I, pp. 155-159.
Categoria Struttura: Monumentu o Cumplessu monumentale
Tipologia Contenuti:
Monumentu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: Abertu
Provincia: Casteddu
Comune: Cagliari
Macro Area Territoriale: Sud Sardigna
CAP: 09123
Indirizzo: via Sant'Ignazio da Laconi, 27
Telefono: +39 070 6777900
Email: info.beniculturalicagliari@gmail.com
Sito Web: www.monumenticagliari.it cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/anfiteatro-romano
Facebook: www.facebook.com/monumentidicagliaripaginaufficiale
Instagram: www.instagram.com/monumentidicagliari
01 santugaine - 27 abrile
Lunedì - Martedì - Mercoledì - Giovedì - Venerdì - Sabato - Domenica
10:00 - 17:00
28 abrile - 30 cabudanni
Lunedì - Martedì - Mercoledì - Giovedì - Venerdì - Sabato - Domenica
10:00 - 13:00
Lunedì - Martedì - Mercoledì - Giovedì - Venerdì - Sabato - Domenica
15:00 - 19:00
Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: S'Anfiteatru Romano est chi si podet sighire a discansu cun sos mèdios pùblicos urbanos CTM de Casteddu, impreende sas lìnias n. 8, n. 10. Sa biglietteria serrat mesu como in antis de s'oràriu de serrada.
Modalità di accesso: a pagamentu
Biglietti :
Informazioni sui servizi: Sas pessones malàidas de isentimentu disponent de un'atzessu fàtzile gràtzias a unu làssino naturale (in tzimentu) costruidu a s'artària de su caminu. Su matessi làssino si trasformat in una pesada de passerella, de cunfortu e segura, totu sa durada de sa bìsita.
Aggiornamento
Servizi
Visite guidate
Accessibilità fisica facilitata per visitatori con esigenze specifiche
Dove si trova
Immagini
Testi
Autore : Spano, Giovanni <1803-1878>
Anno : 1868
Risultati 2 di 1376707
Visualizza TuttiVideo
Commenti