Bìroro, Tumba de gigantes de Palatu

Su monumentu pesat a s'internu de su tzentru abitadu de Bìroro, a sos pees de sa cadena de su Màrghine, in sa Sardigna tzentru-setentrionale.
Sa tumba, orientada longu s'asse NO/SI, cun intrada a SI, est costituida dae unu corpus tombale allongadu e absidato (longària m 14,50; larghesa m 4,00-4,30) pretzèdidu dae ampra esedra (corda m 11,70; fritza m 3,25).
Sa grussesa murària de su corpus tombale, gasi comente su de sas alas de s'esedra, est costituidu dae pietrame minutu.
Su passadissu funeràriu retangulare (m 11,55 de longària; larghesa m 1,10 de mèdia e m 0,55 a s'intrada) est costruidu cun grandu lastrones ortostatici de base subra de sos cales imbarant filari aggettanti de pedras de mèdias dimensiones in pessu chi sbozzate; sa cobertura est in piattabanda, mentras su pamentu deviat èssere in orìgine lastricadu, gasi comente, fortzis, s'era movet de s'esedra.
Su vanu funeràriu presentat duas nitzas cuadrangulares contrapostas ricavadas in sa grussesa murària in curtzesa de s'intrada: sa nitza a s. (m 0,85x0,60x0,84 de artària) est formada dae tres lastrones ortostatici pro chirru e de unu de a bellu, bene traballados e connètidos; sa nitza a dereta presentat sos chirros de su totu sìmiles a sa pretzedente, mentras su pranu resurtat in manera lèbia sopraelevato (cm 30) e assentadu dae duas pedras traballadas rozzamente e acostagiadas cun paga cura.
De s'esedra si cunservant a su presente oto ortostati (artària m 2,25-1,25; grussesa mèdia m 0,30; larghesa m 1,10-1,75) - bator pro ala - e una modesta portzione de s'ala inferiora de sa manna stele centinata chi signaiat s'intrada a sa càmera funerària.
Longu su profilu esternu de s'esedra curriat su sedile - assentadu dae blocos de mèdias dimensiones acostagiados - chi s'iscavu at dimustradu èssere posteriore a s'impiantu de sa tumba.

Istòria de sos iscavos
Sa tumba fiat istadu fossada dae Alberto Moravetti in su 1982.

Bibliografia
A. Moravetti, "Notiziario Sardigna", in Rivista de iscièntzias preistòricas, XXXVI, 1981, pp. 360-64;
A. Moravetti, Su patrimoniu archeològicu de su Comunu de Bìroro: a bellu particolareggiato de tzensu, valorizatzione e gosamentu, Casteddu, Pisano, 1985, fig. 8;
A. Moravetti, "Sas tumbas e s'ideologia funerària", in Sa tziviltade nuràgica, Milanu, Electa, 1990, p. 123, fig. 135, n. 132, p. 134, figg. 148-149;
A. Moravetti, "Sa tumba de gigantes de Palatu (Bìroro, Nùgoro)", in Nou bullettino archeològicu sardu, I, 1984, pp. 69-96;
G. Lilliu, Sa tziviltade de sos Sardi de su paleolìticu a s'edade de sos nuraghes, Torinu, Noa FIAS, 1988, p. 319 ss.;
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Su Màrghine - Monumentos, Ala prima. Sassari, C. Delfino, 1998 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5);
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Sa Planargia – Anàlisi e monumentos, Ala segunda. Sassari, C. Delfino, 2000 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5).