Frantziscu de Àustria-Este

Frantziscu IV est su fìgiu de Maria Beatrice de Este e de s'artziduca Ferrante de Àustria, guvernadore de sa Lombardia.
Cun s'intentu de organizare una congiura antifrancese serbende·si de s'apògiu de Vittorio Emanuele I, crompet in s'ìsula in su 1811, ue cheret cojuare sa sorrastra Maria Beatrice Vitòria de Savoja pro motivos dinàsticos: in farta de erederis isperat difatis de achirire sos deretos de sutzessione, ma ant a prevàlere sos de Carlo Alberto de su ramu de sos Carignano.
Durante sa cùrtzia permanèntzia sua in s'ìsula, issu tenet unu diàriu, frutu de apuntos fitianos e pro custu ricu meda de notatziones subra de sa vida de antigu règimene de sa corte sabàuda, a s'època de sa permanèntzia sua in Casteddu, durante su quindicennio napoleònicu. Cuddos apuntos ant a èssere sa base informativa pro s'òpera printzipale, sa ''Descritzione de sa Sardigna'' publicada prus de unu sèculu a pustis a cura de Giorgio Bardanzellu. Educadu dae sos Gesuitas, issu iscriet cun leo de buròcrate e de militare. Su bisòngiu de evidentziare s'importu istratègicu de s'ìsula in s'iscachiera mediterrànea lu giughet comente si siat a pintare unu cuadru pretzisu meda de sa Sardigna de su tempus suo, un'ispacadu de sos modos de bìvere de sos isolanos, in manera piessigna raighinados a sas traditziones pròpias - a sas cales issu dèdicat non pagas pàginas - e a sa terra issoro, ma in su matessi tempus de bona ìndula e dotados de unu sentidu de s'ospitalidade forte meda.
S'òpera est partzida in barantasès capìtulos, chi spaziano de descritziones de sa sotziedade (sos costùmenes, sas traditziones, sos màndigos, sa mùsica, sos ballos) a cummentos de tipu polìticu. Frantziscu IV paret s'animare e dare colore a sas pàginas suas cando s'intratenet subra de sos problemas de s'ìsula e de Casteddu, pro sos cales proponet però solutziones vagas e pagu cuncretas. Su duca benidore est unu biagiadore atìpicu, essende fintzas òmine de curtzas, e comente a sa corte pagu si fiat integradu cun su restu de s'ìsula, ispetzialmente in unu momentu de crìtica congiuntura econòmica comente fiant istados sos annos intre su 1811 e su 1813.

Aggiornamento

25/6/2026 - 13:25