Architetura tardoantica

Casteddu, mausoleu funeràriu suta de sa crèsia de Santu Lutziferru. Foto de Davide Cassanello, 2015, de Catàlogu BBCC RAS

Sos iscavos archeològicos in diversas àreas de sas tzitades costeras caraterizadas dae una longa istòria urbana ant aporridu a sa lughe aiat pedidu a impiantu longitudinale e battisteri, chi non parent però anteriores a su sèculu V. Est su casu, intre sos àteros, de sas basìlicas de Cornus, Tharros, Nora e Portu Turre, edifìtzios tipologicamente tardoantichi cun una datatzione non sutzessiva a su sèculu VII.
In localidade Columbaris, acanta Santa Caterina de Pittinuri, partinde dae sos annos Sessanta de su sèculu coladu da prima isterras ocasionales, posca regulares campagnas de iscavu ant postu in evidèntzia s'imponente cumplessu episcopale de Cornus: una basìlica mononavata, providida de battistero, e duos unas àteras crèsias a impiantu longitudinale, una de sas cales de sighida trasformada in battistero; custas ùrtimas fiant trinavate e absidate un'a ovest s'àtera a est.
In territòriu comunale de Crabas, in s'àrea archeològica de s'antiga tzitade fenìtziu-pùnica e posca romana de Tharros fiant istados aporridos a sa lughe sos rùderes de una basìlica trinavata cun àbside a ovest e de unu battistero a bartza otagonale.
In annos prus reghentes sa ripresa de sas iscumbatas archeològicas a Nora at permìtidu su sebestu de una basìlica cristiana trinavata cun àbside a ovest, pagu a tesu de sas Termas a mare.
Prus cumplessa sa situatzione archeològica de s'àrea de sa basìlica de San Gavino a Portu Turre, ue fossas de sos annos Sessanta de su sèculu coladu aiant agatadu, suta de sa navada nord de s'edifìtziu romànicu, ala de una crèsia tardoantica cun tres navadas e àbside a ovest; a custa s'acumpàngiat s'àtera, grandu crèsia trinavata ma absidata a est, fossada in sos annos Noranta in s'àrea esterna bighina a su matessi costàgiu de sa catedrale romànica.
A custos primos esèmpios de crèsias caraterizadas dae s'impiantu longitudinale, chi at a devènnere canònicu in àmbitu latinu totu su cursu de su medioevu, s'agiunghent cuntestos e edifìtzios prus pagu caraterizados, in cantu s'assetu issoro aiat derivadu de su cunsistente torro a impreare de istruturas preesistentes.

Aggiornamento

14/11/2025 - 10:34