Valery

Valery est su pseudònimu de Antoine-Claude Pasquin, cunservadore de sas bibliotecas de su re in su palatzu de Versailles e de Trianon, siat suta de su rennu de Càralu X de Borbone (1824-30) siat suta de cuddu sutzessivu de Luisi Tilipu de Borbone Orléans (1843-48).
Su Biàgiu "suo in Sardigna" òcupat su segundu volùmene de unu progetu prus corposo, chi comente a àteros a issu cuntemporàneos previdiat su relatu de sos biàgios acumpridos in sas printzipales e prus inesploradas ìsulas de su Mediterràneu, de su tìtulu"Voyages en Fiat curtu, à s'île de Elbe et en Sardaigne".
Valery lompet a s'ìsula a sa fine de abrile de su 1834 e bi si tratenet belle unu mese e mesu, cursende·la, a pustis de èssere isbarcadu a Sa Madalena, de nord a sud e torrada, pro unu totale de in prus de otanta tapas. Dotadu de cultura manna, issu lompet a s'ìsula ispiradu dae cuddos sentimentos de iscoperta romàntica de su passadu chi giai medas in antis de issu b'aiant atiradu, e chi permea s'acostamentu suo a su connoschimentu de una realidade noa e diferente in manera estrema: de orìgine romàntica est non petzi sa pertzetzione sua de sos paisàgios e de sa natura, ma fintzas s'entusiasmu cara a s'òmine e sas manifestatziones culturales suas chi sunt espressione de su passadu, de sa valorizatzione de cuddu sentimentu de "orìgine"chi est parte de su storicismo romànticu.
Issu est unu biagiadore assupridu, ispiradu, chi notat sas cosas e si nde lassat interessare, chi segundat s'istìmulu a sa meditatzione chi l'oferint unu panorama, una funtana de abba cristallina, un'istèrrida de frutos succulenti, finas a inebriarsene. Acumprit grandu parte de su biàgiu suo in su mese de maju e bidet fortzis custu chi de mègius sa natura oferit, ma fintzas su beranu de sa gente pro sa cale "su mese de maju in Sardigna est una festa perpètua"; sas tapas suas in sos vàrios paisos sunt costellate de ritos e professones, paradas sacras chi si fundent cun sas cursas de caddos, sas garas poèticas, sas feras de bestiàmene.
Sa sagra de Santu Efisio (descrita in su biàgiu de torrada) est sa festa prus bàndida ma est fintzas "su prus singulare de sos ispetàculos pro sa richesa, sa variedade de sos costùmenes, s'alligria de sos ballos, e sa ditza de sos bundantes ispuntinos subra de s'erba". Su sacru e lu profano sunt contados a s'internu de una curnisa mutevole, chi est sa de su cambiamentu polìticu, de s'isperu de abolitzione de su feudalesimu,eventu chi su biàgiu de Valery collit in su prenu de s'acumprimentu suo, e a su cale afidat sas sortes de s'isvilupu tecnològicu e sotziale.

Aggiornamento

25/6/2026 - 13:33