Tresnuraghes, Crèsia de San Giorgio

Sa crèsia de San Giorgio pesat a su tzentru de su paisu, ma imbeniente a sa làcana otzidentale de s'abitadu.
S'atuale edifìtziu pesat in su giassu de una crèsia de impiantu antigu, chi si fiat istabilidu de torrare a costrùere afidende su progetu a s'architetu e stuccatore bosano Antonio Pinna.
Si connoschent in minuda sos fatos de sa ricostrutzione de sa crèsia e de sos cuntrastos subidos dae su Pinna a banda de su capomastro tataresu Vittorio Fogu chi nde cuntestaiat s'apaltu avochende·lu a sese: su 31 martzu 1835, nointames, su pìscamu de Bosa Francesco Maria Tola istipulaiat su cuntratu cun s'architetu, chi s'impinnaiat a concruire sos traballos pro sa summa de 6000 iscudos.
Bintas sas pretesas de su Fogu e acabada in su 1838 s'istrutura de sa crèsia, su Pinna aiat protzedidu s'annu sighente a sa realizatzione de s'altar majore in "istucos lùghidos".
L'interno est istruturadu a àula ùnica, bortada a carrada unghiata cun bator capellas pro ladu, cobertas a catino e intervallate de lesene rudentate cun capitellos iònicos subra de sos cales imbarat un'arta trabeazione.
Su presbitèriu, cuadradu e bortadu a cùpula emisfèrica, acabat in un'ampra àbside semitzircolare. De sas decoraduras de Emilio Scherer, realizadas intre su 1888 e su 1889, restant – ma in manera ampra ridipinti – sos bator Evangelistas subra de sos pennacchi de sa cùpula. In manera perfeta leggibile e de reghente restaurada si presentat imbetzes sa decoradura de sa navada, chi torrat a artziare a su 1924-25, dèvida a su pintore scanese Isidoro Delogu, cun interventos sutzessivos de su muradore Giovanni Loche e de su pintore tataresu Antonio Sassu.
Sa fatzada si caraterizat pro su rigore neoclàssicu. Spartita in chimbe ispigros de ses lesene cun capitellos iònicos in trachite a bista, est concruida dae unu tìmpanu triangulare cun curnisas a dentelli. Subra de sos chirros, in currispondèntzia de sas aiais paradu de àngulu e compenetrati a su prospetu – segundu un'ischema bastante isfrutadu in Sardigna – s'àrtziant duos campaniles simmètricos, a setzione cuadrada a spigoli smussati, cun ventanas archiacute e cupolini rococò chi acabant cun una punta piramidale.

Bibliografia
A. Sari, "Aiat pedidu e monumentos", in Planàrgia, Casteddu, Edisar, 1994;
G. M. Muroni, Gente de Planàrgia. Religione, polìtica e cultura de sa fine de su Setighentos a su primu Noighentos, Cuartu Sant'Aleni, Progetu Sardigna, 1998;
M. A. Scanu, "Decoradores e decoradura pitòrica in Sardigna intre Ecletismu e Liberty", in Mediterranean Studies. Cultura, Istòria, Geopolìtica de sas Regiones de su Mediterràneu e de s'Europa", Casteddu, Hen Kai Pan, 2002;
M. A. Scanu, Emilio Scherer, Nùgoro, Poliedro, 2002.