Tèmpiu, Crèsia de San Pietro

Imponente e austeru, de su totu realizadu in contzas granìticos bene sagomati, su cumplessu formadu dae sa catedrale de San Pietro, de sa turre campanaria e de s'oratòriu de Santa Croce, s'imponet subra de sas sòbrias architeturas tziviles chi l'inghìriant subra de ogni chirru.
Sa crèsia de San Pietro Apostolo est sa catedrale de sa diòtzesi de Tèmpiu-Ampurias. S'aspetu atuale est dèvidu a s'acontzu de su 1832-39, cando sa crèsia preesistente fiat bènnidu perlongada de una campada sobrende sa fatzada, rimaneggiata giai in su sèculu XVI. Sa crèsia presentat modos barocos. Est in navada ùnica cun bator capellas subra de ogni chirru. Su prospetu simple meda, in pessu chi movimentadu de su portale strombato e de sas duas ventanas centinate de s'ala superiora, benit ispoderadu de sa funtzione sua dae su bene prus articuladu costàgiu d. cun sas aberturas timpanate, sos oculi ornati de mosàicos e sa partitzione de sa superfìtzie mediante lesene binate a forte rilevadas.
L'interno, a navada ùnica cugugiada dae bia a carrada unghiata, presentat bator capellas pro chirru. Cuddas bighinas a su presbitèriu sunt prus profundas, belle a formare una navada subra de su cale s'innesta s'ampra zona presbiteriale torrada a pesare e absidata. In s'àula s'agatant diversas òperas cummissionadas dae s'archipìscamu Capece a sos cumintzos de s'Otighentos, totus in s'istile de su Barocchetto genovesu: altare marmòreu, pulpito, battistero, vàrias istàtuas in màrmaru. S'òrganu a cannas fiat bènnidu realizadu in su 1980 dae Paolo Ciresa, artista sudtirolesa; consta de 25 registros e 1726 cannas.
S'oratòriu de Santa Croce, a E, presentat unu sòbriu prospetu signadu in sos duos livellos de lesene e concruidu dae unu tìmpanu triangulare giuntu a su corpus inferiore mediante duas alas inflesse. Una bia a carrada unghiata afortida dae arcos a totu de ses cugùgiat s'ùnica navada.

Istòria de sos istùdios
Una rassegna de sos istùdios s'agatat in sa bibliografia relativa a s'ischeda in su volùmene de s'"Istòria de s'arte in Sardigna" subra de s'architetura ses-de su Otighentos (1992).

Bibliografia
S. Naitza, Architetura de su tardu '600 a su classitzismu purista. Nùgoro, Ilisso, 1992, ischeda 63.