Siligo, Crèsia de Santu Elia de Monte Santo

Siligo s'agatat in Logudoro, in su territòriu infùndidu dae su Riu Mannu. Sa zona est rica de documentatzione archeològica chi torrat a artziare a s'edade preistòrica. Sa crèsia de Santu Elia fiat istadu sede de un'eremo benedetinu. Pesat subra de su pranu in cùcuru a su Monte Santo, a tesu calicunu km de s'abitadu e chi si podet sighire cun dificultade fintzas a sa die de oe.
Sa crèsia de Santu Elia de Monte Santo fiat istadu donada a s'abbadia benedetina de Montecassino paris cun sa crèsia de Santa Maria de Bubalis in su 1065, de su giùighe Torchitorio-Barisone I de Lacon-Gunale de Torres.
Su fundu est in duas navadas, bortadas a carrada ma costruidas in perìodos diferentes. S'impiantu originàriu a àula mononavata fiat istadu difatis ismanniadu, derruende unu costàgiu e costruende a su logu suo su setu divisòriu a arcadas subra de pilastros. Sa prima fase costrutiva currispondet a sa navada N e podet torrare a artziare a sa fine de su sèculu XI. S'ampliamentu in òpera bicroma podet imbetzes s'ascrìere a sa segunda metade de su sèculu XII.
In sa fatzada, alterada dae interventos sutzessivos, s'aberint su portale, chi dat atzessu a sa navada S, e una ventana cruciforme in sa testada de sa navada setentrionale. De unu disinnu de su Otighentos si deduce s'esistèntzia de sas duos àbsides, como crolladas: cudda S fiat realizada in òpera bicroma, cudda N era prus bassa e paris cun su costàgiu N teniat paramentos monocromi. Sa bicromia s'agatat fintzas in sas arcadas intre sas duas navadas.

Istòria de sos istùdios
Sos istùdios subra de sa crèsia de Santu Elia annoverano sa tzita in sas boghes "Sassari" (1849) e "Siligo" (1850), curadas dae Vittorio Angius pro su "Ditzionàriu" de su Casalis; de pagos annos sutzessivu est s'artìculu de Giovanni Spano (1857). In su 1927 si còllocat s'artìculu de Agostino Saba, mentras prus reghente est su contributu insertadu in su volùmene de Renata Serra subra de sa Sardigna romànica. In ùrtimu si signalat s'ischeda de Roberto Coroneo (1993).

Bibliografia
V. Angius, "Sassari", in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su Re de Sardigna, XVIII, Torinu, G. Maspero, 1849, p. 321;
V. Angius, "Siligo", in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su Re de Sardigna, XX, Torinu, G. Maspero, 1850, pp. 144-145;
G. Spano, "Cenobio de Santu Elia de Monte Santo", in Bullettino Archeològicu Sardu, III, 1857, pp. 161-167;
A. Saba, Montecassino e sa Sardigna medievale. Nòdidas istòricas e còdighe diplomàticu sardu cassinese, Montecassino, 1927, pp. 21-23;
R. Serra, Sa Sardigna, cannaca "Itàlia romànica", Milanu, Jaca Book, 1989, pp. 402-403;
R. Coroneo, Architetura romànica de sa metade de su Milli a su primu '300. Nùgoro, Ilisso, 1993, ischeda 32;
R. Coroneo, Aiat pedidu romànicas de sa Sardigna. Itinerari turìsticu-culturales, Casteddu, AV, 2005, p. 39.

Comente arribbare
Si lompet a Siligo dae sa SP 41, a belle 30 km de Sassari. Pro cròmpere sa crèsia de Santu Elia bisòngiat iscalare a pees s'ala terminale de su Monte Santo, finas a su pranu chi nd'òcupat su cùcuru.