Sassari, Palatzu Giordano

Tàtari, Palatzu Giordanu Apòstolos, internu

Su palatzu faghet parte de s'assentu monumentale de pratza de Itàlia, sa prus importante de sa tzitade de su Otighentos.
Su palatzu Giordano pesat in su chirru S de sa pratza de Itàlia, "vestìbulu de sa noa tzitade burghesa". Pesadu in su 1878 pro su senadore Giuseppe Giordano Apòstolos, fiat istadu acuistadu in su 1921 de su Bancu de Nàpule, de cale oe est sede.
Fiat bènnidu progetadu dae s'ingegner Giuseppe Pasquali, mortu in antis de su cumprimentu de sos traballos, e cumpletadu dae s'architetu Luigi Fasoli, chi nd'aiat curadu sas minudas (sas ferradas, s'atrio, sos poggioli, sas iscalas, sa posta de su pamentu e sos serramenti) e sos partidos decorativos.
Su palatzu torrat in cudda categoria de su neogòticu chi Rossana Bossaglia definit "romànticu-istòricu", in bilico intre s'isfera ideale de s'interpretatzione de su gòticu in crae moderna e s'ispiratzione storicistica.
A propòsitu de s'interessu tardu-de su Otighentos pro su tzentru de sa tzitade, Amerigo Restucci sutalìniat sos "compiacimenti formales" de sos edifìtzios chi l'assentant. In su Palatzu Giordano custu compiacimento formale est giutu a s'estremu, mescamente si s'esàminat su manuscritu compiladu in su 1889 de un'anònimu autore a su cale su senadore Giordano aiat afidadu su còmpitu de tzelebrare su palatzu suo cun unu relatu dettagliatissimo subra de s'istrutura e sa decoradura de s'edifìtziu.
De fundu retangulare, cun prospetu articuladu subra de tres livellos a isvilupu orizontale, issu presentat unu pranu inferiore cun rivestimentu in vulcanite a bugnato rùsticu, subra de su cale s'aberint, a su tzentru, unu portale incorniciato de còpias istesiadas de colunnas sporgenti, e, a sos chirros, in manera simmètrica alternadas, porridas e ventanas archiacute. Una curnisa marcapiano separat custa ala de s'edifìtziu de sos duos pranos superiores, intonacati, cun ventanas bifore a su primu e monofore trilobate a su segundu livellu, totus cun curnisas de forma ogivale. Su pranu nòbile tenet unu curridore tzentrale chi imbarat subra de sas colunnas de su portale. Sos profilos de s'edifìtziu sunt marcados dae lesene cun fregio, mentras suta de su cornicione aggettante, chi reet su coronamentu balaustrato, curret una sèrie de archetos pènsiles archiacuti.
Sa sutzessiva bèndida de su palatzu a su Bancu de Nàpule at giutu a s'isperdìtziu o a sa pèrdida de alas bundantes de s'arredu internu, ma unu sinnu de continuidade est dadu comente si siat de sos mòbiles neogòticos chi giughent in ala s'istemma de su barone Giordano Apòstolos, in ala su de s'istitutu de crèditu meda de cunsentire sa distintzione, ma fintzas s'unidariedade istilìstica. Su manuscritu de su 1889 ammentat chi "totus sos serramenti de lussu e sos traballos nara ebanisteria [sunt] de sa dita Clemente, ornati e istucos de su Galli", sutaliniende in manera implìtzita sa compattezza de s'interventu finas dae sas orìgines.
In s'infilata de aposentos incrarados subra de sa pratza de Itàlia e intercomunicanti, ma fintzas disimpinnadas dae passadissos cara a sa corte, fiat collocadu su mobilio, in prus de chi sas porridas intagliate a arcos intritzidos. Era mescamente sa "sala groga" (oe salone de rapresentàntzia de s'istitutu bancàriu) a ammustrare una pomposa decoradura chi cumprendet una bia a padiglione ribassata cun sos pintados de Guglielmo Bilancioni, istucos longu sa curnisa, pinturas parietales fingenti una tappezzeria, mosàicos pone·los su pamentu cun una pitzoca danzante, esecutados dae mosaicisti romanos subra de disinnu de s'architetu Luigi Fasoli, tràidu dae esèmpios pompeiani. Fintzas s'iscalone, sovrastato de unu àteru pintadu de su Bilancioni, mustra una profusione de arreos chi andant in sas figuras feminiles bronzee chi reent sas lumeras a sa decoradura parietale finas a sos rilievos longu s'iscala. Inoghe sos motivos decorativos recurrentes rivelant s'istraordinàriu bestiario de ascendenza medievale chi orna siat custa ala de su palatzu, siat su grandu salone, in pendant cun sos "goticismi" de s'arredu.

Istòria de sos istùdios
Una rassegna de sos istùdios s'agatat in sa bibliografia relativa a s'ischeda in su volùmene de s'"Istòria de s'arte in Sardigna" subra de s'architetura oto-novecentesca (2001).

Bibliografia
F. Masala, Architetura de s'Unidade de Itàlia a sa fine de su '900. Nùgoro, Ilisso, 2001, ischeda 11.