Sa crèsia de Santa Caterina est in s'internu de s'antiga tzinta murària, in s'oru de sa Crèsia majore, atacada a s'ex Collègiu de sa Cumpangia de Gesùs, oe sede de sa Pinacoteca Natzionale.
S'impiantu de sa crèsia de Gesùs e Maria, oe crèsia de Santa Caterina, traduit sa prima borta in Sardigna su limbàgiu litùrgicu contrareformìsticu codificadu durante su Cuntzìliu de Trentu (1545-1563) e in manera ampra impreadu dae sa Cumpangia de Gesùs. Sa crèsia tataresa torrat a leare su modellu de su Gesùs de Roma, siat in s'impiantu istruturale chi in sa valèntzia simbòlica de sos elementos architetònicos, diferentziende·si nointames pro unas cantas solutziones originales adotadas in cursu de òpera.
Sos Gesuitas aiant lòmpidu a Sassari in su 1559 ma, a càusa de una contierra cun su Capìtulu turritanu, aiant printzipiadu su fàbricu de sa crèsia petzi partinde dae su 1579. Lu progeto, tratzadu dae su babbu Giovanni Maria Bernardoni (collaboradore de su Tristano e capomastro pro sos traballos de sos collègios gesuìticos in s'ìsula), una bia imbiadu a Roma pro èssere aprovadu, fiat istadu a fundu trasformadu in sa zona de su presbitèriu e de sa navada de su babbu Giovanni de Rosis (fintzas issu dischente e posca sutzessore de su Tristano). In su 1583 su Bernardoni aiat dèvidu lassare s'ìsula; sas maestranze locales, privas de una ghia e ancora ligadas a sa traditzione tardogòtica, aiant dimustradu de tènnere dificultade in sa realizatzione de sas bias de s'àula e de sa cùpula. Fiat istadu etotu pro custos impedimentos, e pro unas cantas ristrettezze finantziàrias, chi sos traballos si protrassero finas a su 1609, annu de sa bàndida inauguratzione.
In su cumplessu s'edifìtziu est cunformadu a sos cànones architetònicos tardorinascimentali, in sos modos de su classitzismu severu caros a Tilipu II, nointames non mancant elementos pròpios de s'istile tardogòticu, in particulare in su sistema de sas coberturas.
Sa navada est torrada a mòvere dae pilastros dòricos in tres campadas bortadas a crusiera, subra de sas cales s'incrarant tres capellas pro ala. A sa rugrada de s'àula cun sa navada s'impostat sa cùpula. Su presbitèriu cuadrangulare tenet bia a carrada prus bassa respetu a sas de sa navada. Elementu unificante de s'àula est sa curnisa aggettante chi sighit in sa navada e in sos muros laterales de s'àbside.
Sa fatzada, cun paramentu in contzas calcàreos, s'articulat in duos òrdines, mòvidos dae una trabeazione decorada a ovoli e dentelli e giuntos dae bòlidas laterales. S'òrdine inferiore, partzidu in tres ispigros de aiais paradu, tenet a su tzentru unu classicistico portale timpanato, acostagiadu dae bator semicolone corìntzias chi sorreggono un'architrave iscumpassadu dae tìmpanu triangulare. Sas semicolonne esternas, perlonghende·si in prus de sa trabeazione, si giunghent cun duos semipilastri platereschi chi, oltrepassata sa curnisa marcapiano, sighint finas a congiungersi a sa curnisa de imposta de su tìmpanu curvilineo chi coronat sa fatzada. Sos ornati de sas tres ventanas de su segundu òrdine e de sas curnisas orint a sa traditzione siat tardogòtica, siat mudejar, siat de su Rinaschimentu, riproponendo gasi su sincretismo osservadu a s'internu de sa crèsia.

Istòria de sos istùdios
Sa crèsia est ogetu de una sintètica ischeda in su volùmene de Francesca Segni Pulvirenti e Aldo Sari subra de s'architetura tardogòtica e de influssu de su Rinaschimentu (1994) e est analizada in manera cumprida in su de Marisa Porcu Gaias subra de s'istòria urbanìstica e architetònica de Sassari (1996).

Bibliografia
C. Maltesu, Arte in Sardigna de su V a su XVIII, Roma, De Luca, 1962, sch. 116-117;
V. Mòvida, Architeturas tataresas, Sassari, Gallizzi, 1965;
R. Serra, "Su 'modonostro' gesuìticu e sas architeturas de sa Cumpangia de Gesùs in Sardigna", in Arte e cultura de su '600 e de su '700 in Sardigna. Àutos de su cunvegnu natzionale, Nàpule, 1984, pp. 173-183;
R. Turtas, Sa domo de s'Universidade, Sa polìtica edilìtzia de sa Cumpangia de Gesùs in sos deghènnios de formatzione de s'Ateneu Tataresu (1562-1632), Sassari, 1986;
A. Sari, "S'architetura de su Chimbighentos", in Sa sotziedade sarda in edade ispagnola, a cura de F. Manconi, I, Quart, 1992, pp. 74-89;
F. Segni Pulvirenti - A. Sari, Architetura tardogòtica e de influssu de su Rinaschimentu. Nùgoro, Ilisso, 1994, ischeda 53;
M. Porcu Gaias, Sassari. Istòria architetònica e urbanìstica de sas orìgines a su '600, Nùgoro, Ilisso, 1996;
A. Sari, Sa crèsia in s'Artzidiòtzesi de Sassari, cannaca "Aiat pedidu e arte sacra in Sardigna", Sestu, 2003.