Sagama, Crèsia de San Gabriele Arcangelo

Sa crèsia pesat in sa parte bassa de su paisu, sostituende cun probabilidade unu prus antigu edifìtziu medievale.
Sa fàbrica de sa crèsia aiat tentu cumintzu in su 1606 cun cuntratu istipuladu intre su retore Anjoi e tres "picapedrers" tataresos chi s'impinnaiant a la costruire segundu su modellu de su San Giagu de Tàtari.
S'àula mononavata est bortada a carrada, cun sottarchi a totu de ses e bator capellas laterales chi sustentant sas ispintas de s'ampra bia, paris cun sos poderosi contrafortes adossados a sos muros esternos, segundu esèmpios difusos meda in àrea tataresa. Su presbitèriu si presentat in manera lèbia prus istrintu e ribassato respetu a s'artària de s'àula.
Sa fatzada est impostada subra de tres òrdines scanditi de cornicioni, cale si sumat unu tìmpanu curvilineo chi si fundet in un'ùnica lìnia cun sas alas sutastantes. Su prospetu est rinserrato intro aiais paradu laterales acabadas dae acroteri piramidales. B'est acostagiada subra de su chirru mancu una totza turre campanaria, subra de tres livellos, cun cornicioni marcapiano e coronamentu a mèrulas a fùrriu a unu cupolino "a chibudda" cun nervaduras dentate, agiuntu in època sutzessiva.
Vàrios elementos cunsentint de bos apretziare sa primidia adotzione de mòdulos manieristici irradiados dae su majore tzentru de su Nord Sardigna, intre cale sa mustra de su portale de intrada cun tìmpanu triangulare subra de lesene scanalate.

Istòria de sos istùdios
Sa crèsia est ogetu de una sintètica ischeda in su volùmene de Francesca Segni Pulvirenti e Aldo Sari subra de s'architetura tardogòtica e de influssu de su Rinaschimentu (1994).

Bibliografia
V. Angius, boghe "Sagama", in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su Re de Sardigna, XVII, Torinu, G. Maspero, 1848;
G. Spano, "Antighidade de Sagama", in Bullettino Archeològicu Sardu, IX, 1863;
V. Mòvida, "Singulare isbrigu costrutivu in unas cantas crèsias tataresas", in Bulletinu Tècnicu de su Tzìrculu Culturale de sos Ingenieris e Architetos Sardi, I, n. 2, 1948;
V. Mòvida, Architeturas tataresas, Tàtari, Gallizzi, 1965;
F. Segni Pulvirenti - A. Sari, Architetura tardogòtica e de influssu de su Rinaschimentu. Nùgoro, Ilisso, 1994, ischeda 64.