Pramentelu, Necròpoli de S'Abba Salida e de Corongiu

Sa necròpoli est assetiada subra de breves torret a pesare de arenaria cuaternària, in su paisàgiu in manera durche ondulato de sa Trexenta.
Est articulada in duas àreas postas a m 150 de distàntzia: sa prima est costituida dae domus de janas de su tipu a projetzione orizontale e a pozzetto (1, 2, 3, 4), s'àtera de domus a pozzetto (5, 6, 7).
Notèvole in manera piessigna sa tumba 1, resurtadu de diversas fases costrutivas: a su cumintzu de su tipu a pozzetto cun anticella e grandu tzella, posca dotada de unu longu passadissu de atzessu in càmbiu de su pozzetto e crèschida subra de sa dereta de sa grandu tzella, atachende tres camerette de su sepulcru de unu lacanàrgiu interru. S'anticella tenet su ricuadru pintadu in ocra ruja. S'intrada est furriada a ISCO.
Sa tumba 2 est costituida dae unu pozzetto de atzessu e de una tzella retangulare su cale bòveda, in parte crolladu, fiat a su cumintzu sorretto de duos pilastros. Subra de su pamentu est presente una bartza ue sunt ricavadas de sas coppelle. Su muru opostu a s'intrada presentat un'ornadu pintadu in ocra ruja: duos protomi taurinas cun ischema a T intro unu ricuadru retangulare. Su colore ruju e sa protome taurina sunt sos sinnos prus comunos de sa religiosidade neolìtica sarda.
Sa tumba 4 est articulada in unu passadissu de atzessu, un'anticella e una tzella. S'intrada est orientada a E. Sa tzella, tzirculare, riproduit s'ischema de sa cabanna: lu dimustrant sos particulares de sos muros e de sa bòveda ue current largas fascas a rilievu simulanti su cobertura e su relativu impiantu de linna de amparu.
Imbeniente a su primu grupu de tumbas est un'àrea sacra cun foghile e coppelle cun probabilidade destinada a sos rituales fùnebres chi pretzediant sa tumulazione.
Sas domus 5, 6, 7 sunt de su tipu a pozzetto cun anticella e tzella. Sa tzella de sa tumba 6 presentat una nitza retangulare decorada cun ocra ruja, unu bancone de su sepulcru e unu pilastru. Àteras coppelle sunt influidas in sa roca subrastante su segundu grupu de tumbas.
Sa necròpoli est datada a su Neolìticu finale (cultura de San Mighele, 3200-2800 a.C.), ma non mancant atestatziones de unu riuso durante su Brunzu antigu (cultura de Bunnànnaru, 1800-1600 a.C.).
Torrat a artziare a su Neolìticu finale fintzas sa domus prus famada de sa serente necròpoli de Corongiu. Violada dae tempos immemorabili, est costituida dae unu pozzetto de atzessu, un'anticella e una tzella. Su muru de atzessu a sa tzella, subra e a sos chirros de su portellu, mustra un'interessante meda ornadu simbòlicu influidu e sutaliniadu in ruju. Sa fasca superiora est decorada a su tzentru de un'elementu verticale chi s'aberit superiormente in duas ispirales: su nasu e sos ogros de sa dea mama, segundu s'interpretatzione de sos istudiosos. A sos chirros in bassu una lìnia a zigzag est limitada a dereta de un'ispirale e a manca de duos dòpios chircos. In artu, a sos chirros de sa dòpia ispirale o ogros de sa dea, sunt rapresentados duos motivos "a barca" cun terminazioni a ispirale. Duos longos elementos verticales chi s'aberint superiormente e inferiormente in duas ispirales decorant sos muros a sos chirros de su portellu.

Istòria de sos iscavos
Su giassu est istadu ogetu de iscumbata archeològica giuta dae Emerenziana Usai.

Bibliografia
E. Aia impreadu, "Sa cultura Otieri a Pramentelu e a Siddi", in Sa cultura de Otieri: problemàticas e achirimentos noos. Àutos de su de I cunvegnos de istùdiu, Otieri, Su Torchietto, 1988, pp. 217-222;
E. Aia impreadu, "Pramentelu (Casteddu) Loc. S'Abba Salida", in Sos Sardos. Sa Sardigna de su paleolìticu a s'edade romana, a cura de E. Anati, Milanu, Jaca Book, 1984, pp. 113-118.

Comente arribbare
Imboccata dae sa SS 131 sa 128 e aia cursadu 10 km, s'imbocca sa SP 66 bis. A pustis de 6 km si crompet Pramentelu. De sa pratza de su paisu s'imbocca su caminu comunale pro Guasila chi ghenna a sa necròpoli de Corongiu (svoltando a sa prima carrareccia subra de sa s. e sighende pro 1 km) e a sa necròpoli de S'Abba Salida (svoltando a sa de bator carrareccia subra de sa s. e sighende pro 150 m).