Paule, Tumbas de gigantes de Goronna

S'àrea archeològica est situada subra de unu bassu tavolato, in s'altura de preda niedda de Abbasanta, in sa Sardigna tzentru-otzidentale.
Su situ de Goronna – una bera e necròpoli pròpia de tumbas de gigantes – cumprendet 4 o fortzis 5 interros, duos de sas cales cun "stele centinata", si cunservant ancora in bonas cunditziones.
S'interru printzipale presentat un'ampra esedra lunada - cun alas in pessu chi atzinnades - chi s'impostat subra de su corpus tombale sena solutzione de continuidade cun unu paramentu a lìnia còncavu-convessa. Su corpus tombale (lungh. m 24,60) tenet su chirru de fundu absidato e est realizadu cun lastras ortostatiche de predamolina traballadas. Su passadissu funeràriu internu (lungh. m 17,78; largh. m 1,30; alt. m 1,40) est su prus longu sinora connotu; sos muros suos sunt costituidas dae unu basamentu de mannos ortostati subra de sos cales imbarant blocos sbozzati e dispostos subra de filari. Sas filas cunsentint de regularizare su pranu de posat de sa cobertura a piattabanda, de sa cale resìdua unu solu lastrone. Su chirru de fundu de su vanu est serradu dae un'ùnica lastra de testada. A su tzentru de s'emiciclo de s'esedra (corda m 14,50) - costruida cun mannos ortostati traballados in sa superfìtzie a bista (si nde cunservant tres de s'ala manca e ses de cudda dereta) - s'erge sa stele monolìtica, como truncada (largh. m 2,40; alt. m 2,23), chi in orìgine deviat cròmpere a su mancu m 3,50 de artària. Su monolito riproduiat subra de sos cherbeddos su spartito centinato. Sa parte ancora in logu mustra un'ampra curnisa (largh. m 0,20) chi, in manera unida a su listello orizontale, delimitat unu ricuadru retangulare: a su tzentru de custu ùrtimu s'aberit su portellu de intrada a s'interru, fintzas issu frunidu de curnisa (largh. m 0,40; alt. m 0,60). Dae in antis su monumentu si cunservant unos cantos betili.
Sa segunda tumba, situada a nord-est de sa pretzedente - e de dimensiones meda prus cuntentas – in manera contrària a sa pretzedente, presentat corpus tombale e esedra bene distintos.
Sas duas o cun probabilidade tres interros chi deviant cumpletare su cumplessu sunt situadas subra de su pendio setentrionale de su tavolato. A dolu mannu sos fràigos s'agatant in pèssimas cunditziones e resurtant cuadas dae sa vegetatzione de mata: sa tumba prus pitica presentat in parte su vanu funeràriu - de tipu dolmenico, cobertu dae lastras a piattabanda - mentras sa de majores dimensiones cunservat unos cantos frammentos de sa lunetta centinata de sa stele.
Sas tumbas sunt datàbiles a su Brunzu mèdiu - Brunzu reghente.

Istòria de sos iscavos
Sa tumba majore est istada fossada dae Ferruccio Quintavalle in su 1892.

Bibliografia
G. Lilliu, "Un'iscavu disconnotu dae su dott. Ferruccio Quintavalle in sa tumba de gigantes de Goronna a Paule (Casteddu)", in Studios sardos, VIII, 1948, pp. 43-72;
A. Moravetti, "Sa tumba e s'ideologia funerària", in Sa tziviltade nuràgica, Milanu, Electa, 1985 (1990), pp. 121, 128, 131, tavv.135, n. 369, 145, n. 68;
Archeologia e territòriu, (Tàtari, 16 làmpadas-15 trìulas), Nùgoro, Ilisso, 1990, pp. 165-166.

Comente arribbare
Lassare sa SS 131 a s'illoidura de Paule e sighire subra de sa SP pro Bonàrcadu pro unos 1,7 km, finas a cròmpere una piazzola de pàsida, subra de sa manca. Si lassat sa màchina e, sighende unu biculeddu, nche si dirighet cara a su bassu tavolato de preda niedda chi s'erge a manca, a cùrtzia distàntzia de su caminu. Sas tumbas de gigantes sunt situadas subra de sa tzima in curtzesa de su nuraghe omònimu fraigadu subra de sa làcana setentrionale de su tavolato.