Orane, Crèsia de su Rosàriu

Orane s'agatat in sa Barbàgia de Ollollai, prus de pretzisu a sos pees de su Monte Gonare (1100 m s.l.m.), intre sa pranura de Otzana e sa cadena montagnina de su Gennargentu. S'àrea est rica de sitos archeològicos partinde dae s'edade preistòrica. Sa de oe cunfiguratzione de Orane est frutu de s'unione de duos bidditzolos, su de San Sistu e su de Santu Andria.
Sa crèsia de su Rosàriu est mentovada, paris cun s'omònima confraternita, pro sa prima bia in su 1684. Fiat istada fraigada cun probabilidade in su cursu de su Seschentos cando si fiat difùndidu in manera ampra su cultu marianu fintzas in Sardigna.
Sa crèsia, mononavata e bortada a carrada, tenet duas capellas pro ladu, ospitanti istàtuas de linna, unas cantas cales de discreta fatura.
Unu piticu pulpito marmòreu est adossadu a s'ùrtimu pilastru a d. de s'altare. Sa zona presbiteriale est incuadrada dae un'arcone a totu de ses e delimitada dae una balaustra. In s'altare in màrmaru biancu, colunnas tortos #lu nieddas incorniciano sas nitzas ue s'agatant s'istàtua de linna de su Seschentos de sa Madonna de su Rosàriu e duos santos frantziscanos.
S'elementu artìsticu prus importante de sa crèsia est costituidu dae sas tempere atribuidas a sos pintores Pietro Antonio e Gregorio Are e chi torrant a artziare a sa metade de su Setighentos. Sos pintados rapresentant sos cojos de Cana, sos Santos Caterina de Siena e Paolo Eremida, sa batalla de Lepanto e sa Prèiga de San Domìnighe.
Sa famìlia de sos Are espressat cun costàntzia un'idea sua de s'arte serente a sas cunventziones linguìsticas àulicas e a su tempus matessi ligada a sa pregonta de informatzione de sos tzetos populares. Dae inoghe su gustosu e no egadu sincretismo intre sas figuratziones de sabore arcàicu e sa netzessidade de imàgines presas a sa grusera règula de su disinnu.
A s'esternu sa fatzada presentat unu piticu rosone e unu portale in vulcanite architravato e timpanato, de tipu de su Chimbighentos, iscumpassados dae unu campanile a vela, totus in asse. Una sùtile curnisa delimitat su coronamentu arrichidu dae bator mèrulas fintzas issos in vulcanite.

Bibliografia
M.G. Scano, Pintura e iscultura de su '600 e de su '700, collana "Istòria de s'arte in Sardigna", Nùgoro, Ilisso, 1991, sch. 180;
G. Zirottu, Orane, Nùgoro, 2000.