Nùgoro, Parcu de su Cumplessu Ospedaliero Cesare Zonchello

Parcu de su Cumplessu ospedaliero Cesare Zonchello. Foto de Angela Nieddu, 2025, de Catàlogu BBCC

S'Ospidale Cesare Zonchello de Nùgoro naschet comente a sanatòriu climàticu pro sa cura de sa tubercolosi, in risposta a sas graves cunditziones sanitàrias chi interessaiant su territòriu nugoresu in sas primas dècadas de su Noighentos. Sa realizatzione de su cumplessu si còllocat partinde dae su 1931 cando sa Rughe Rossa Italiana fiat intradu in possessu de sos terrinos a tìtulu de lassa. Posca fiat istadu tzèdidu a s'Istitutu Natzionale Fascista de sa Previdèntzia Sotziale (INFPS), ente promotore de s'interventu. Su sanatòriu fiat intradu in funtzione in su 1938 e fiat istadu inauguradu in manera ufitziale in su 1939. Su cumplessu est organizadu segundu un'inditu a padiglioni atzufados in su birde, coerente cun sos critèrios mèdicos e igiènicos de s'època, e est atribuidu a s'architetu Ghino Venturi. Cun sa progressiva propassada de sa funtzione sanatoriale, s'istrutura est istada riconvertita a ospidale tzivile mantenende in su tempus sa destinatzione sanitària pròpia. Est situadu in sa periferia orientale de sa tzitade, in positzione collinare e atzufadu in un'ampru sistema de ispàtzios verd collegados dae viales e aia cursadu internos, cun una forte integratzione intre edifìtzios e àreas abertas. S'atzessu printzipale acontesset a traessu de unu cantzellu chi ponet in unu viale arboradu, articuladu in aiuole. In asse cun su viale si còllocat su padiglione tzentrale; subra de su retro s'isvilupant sos chi abarrant padiglioni, finas a s'edifìtziu de sa crèsia. Su parcu s'articulat in duos ispàtzios birdes printzipales, distintos pro caràteres morfològicos e funtzionales. Su primu est caraterizadu dae unu disinnu ornamentale a cunformatzione mista, in cale su padru e sos àrbores a artu truncu sunt racchiusi in aiuole de diferente geometria, e si distribuit prevalentemente in sa parte tzentrale de su cumplessu. Su segundu si cunfigurat comente a àrea a caràtere boschivu, in sa cale sa vegetatzione òcupat s'ispàtziu in modu ispontàneu, sena una definitzione geomètrica marcada. Longu sos viales sunt presentes filari de genias arbòreas mistas e cresuras aiat isparidu. A collegare sos varos padiglioni sunt presentes gradinate realizadas pro superare sas diferèntzias de cuota intre sos diferentes livellos de su cumplessu.

Consultat su Catàlogu de sos benes culturales – Scheda Parcu de su Cumplessu Ospedaliero Cesare Zonchello NCTN 2000253076

Aspetos de interessu
Sa cumpositzione de su birde est articulada, cun aiuole a padru e alberature a artu truncu. Protzedende cara a sos livellos superiores, sas aiuole resurtant torradas a pesare e s'arrichint de sa presèntzia de gradonate, chi acumpàngiant sas diferèntzias de cuota. In su cumplessu est presente una vegetatzione folta, chi contribuit a sa definitzione ispatziale e percettiva de sos àmbitos birdes. Sa pertzetzione de s'ispàtziu est a forte determinada dae su raportu intre sos padiglioni e su sistema de su birde, chi si cunfigurat comente a elementu ordinadore de s'impiantu cumplessivu.