Murera, Menhir de nuraghe Scalas e Cuile Piras

S'àrea archeològica est situada in su pranu mannu a beru de Moddizzi o Gibba ischit Silìcua, delimitadu a E de sa chighirista granìtica chi s'isvilupat in manera parallela a sa Costa Rei, in su Sarrabus, regione de sa Sardigna sud-orientale.
Sos menhir de nuraghe Scalas s'agatant a unos 200 m de sa tzima de su rilievu pedrosu subra de cale pesat s'omònimu protonuraghe. Sunt 43 e si disponent in grupos e alliniamentos de 3, 4 o 5 elementos. Infissi a fundu in su terrinu, presentant un'artària chi bàntzigat intre sos m 2,00 e sos m 1,00; sa larghesa mèdia est de m 0,60/0,70. Ammustrant pro su prus setzione triangulare, cuadrada o retangulare. Sos menhir 1 e 2, de dimensiones majores respetu a totus sos àteros e, fortzis, sos ùnicos de assemprat antropomorfa, situados a una distàntzia retzìproca de m 1,80, sunt istados postos in òpera cun inclinu simmètricu.
Custos monolites sunt istados istudiados mediante s'impreu de un'elaboradore eletrònicu e de una protzedura meccanografica agabbada a individuare sas modalidades de impreu e sa fine de fàbricu de s'agrupamentu.
Sos resurtados de s'iscumbata lassant ipotizare chi sos menhir fungessero de calendàriu dae pedra pro su sebestu de sos tziclos istajonales; sunt istadas in prus evidentzieis correlatziones fitianas chi permitent unu controllu costante, durante totu s'annu solare, de su de pesare e de su de intrinare de su sole e de sa luna.
Reconnoschimentos de superfìtzie fatas in s'àrea de su cumplessu megalìticu ant giutu a su rinvenimentu de unos cantos trastos in ossidiana (lamas, raschiatoi) e de frammentos tzeràmicos atribuìbiles a sa cultura de Otieri, de su Neolìticu finale (3200-2800 a.C.). Sos repertos fiant assotziados a materiales de època nuràgica e romana imperiale.
Unu àteru cumplessu megalìticu, in localidade Cuile Piras, est istadu istudiadu cun sos matessi protzedimentos impreados pro sos monolites de nuraghe Scalas. Su cumplessu de Cuile Piras est cumpostu dae 53 menhir dispostos in alliniamentos de 3-5 elementos a fùrriu a un'agrupamentu tzentrale. Sos monolites, ancora in positzione ortostatica originària, sunt istados postos in relatzione cun sas positziones chi assument su sole e sa luna in su de pesare e in su de intrinare.
Acanta s'agrupamentu tzentrale sunt istados tòddidos materiales tzeràmicos de cultura Otieri, de su Neolìticu finale (3200-2800 a.C.).

Istòria de sos iscavos
Sos menhir sunt istados istudiados mescamente in s'àmbitu de unu tzensimentu archeològicu de su 1985.

Bibliografia
R. Ledda, Monumentos megalìticos de sa Sardigna sud-orientale. Tzensimentu archeològicu in su territòriu de su comunu de Murera, Cuartu Sant'Aleni, ESA, 1985, pp. 198-205.

Comente arribbare
Dae Murera, si dirìgere cara a Castiadas; a pustis de San Prìamu, a s'artària de Olia Speciosa, girare a manca pro Costa Rei. A su tèrmine de su longu retilìneu chi curret a oru de sa pranura de Pranu Malloccu, a pustis de belle 2-2,5 km, pagu in antis de su cumintzu de sas curvas, si bortat a dereta in unu caminu de penetratzione agrària chi giughet a sas domos Toneddu. Si protzedit pro unos 1,5 km, superende sa fatoria, finas a lòmpere a sos pees de s'altura de Nuraghe Scalas, ue est assetiadu su cumplessu de sos menhir.