Sas tumbas sunt fossadas in su contraforte montagninu granìticu chi serrat a SI sa conca de Istevene, in sa Barbagia de Ollolai, in su tzentru de sa Sardigna.
Sa pitica necròpoli est nòdida pro sa presèntzia, in una de sas tumbas, de elementos simbòlicos (una protome taurina, de sas intzisiones e unas cantas coppelle e fossette), fatu prusaprestu raru in sas domus de janas de su Nugoresu. Su cumplessu cumprendet ses ipogeos de dimensiones reduidas, duas de sos cales prus sìmiles a unas nitzas chi a unos beros e pròpios vanos funeràrios. Sos interros s'aberint a diferente artària subra de su fronte pedrosu e presentant unu vanu de atzessu – in gènere costituidu dae unu cùrtziu passadissu ("dromos") o de un'atrio – chi, eliminende s'inclinu e sas irregularidades de su pranu de roca, at cunsentidu de tènnere una superfìtzie verticale idònea a s'iscavu de su portellu de intrada. Sa tumba I est costituida dae unu breve "dromos", subra de sa cale muru de fundu s'aberit unu portellu cuadrangulare (largh. m 0,77; alt. m 0,42) chi introduit in unu primu vanu retangulare (largh. m 1,75; prof. m 2,25; alt. m 0,90), oe a chelu abertu. Subra de su muru s. de s'ambiente s'aberit s'intrada de una segunda càmera semper retangulare (largh. m 2,30; prof. m 1,90; alt. m 0,88). Sa tumba II, cun "dromos" a fundu triangulare, presentat unu vanu de fundu ellìticu cun bia a furru (m 2,20 x m 1,80; alt. m 1,00) chi cunservat subra de su fundu unu concavità pagu profunda (largh. m 0,45; alt. m 0,51). Subra de su chirru s. s'aberit s'intrada (largh. m 0,66; alt. m 0,80) de una segunda tzella (m 2,15 x m 1,00; alt. m 0,90) chi ponet – a traessu de unu portellu oe islargadu (largh. m 1,50; alt. m 0,80) - in unu de tres ambientes cuadrangulares (m 2,45 x m 1,32; alt. m 0,90). Sa tumba III est tzertamente sa prus interessante de su cumplessu pro sa presèntzia de elementos simbòlicos isculpidos a sos muros. S'interru presentat un'atrio de atzessu subra de sas cales muros s. e de fundu s'aberint duos portellos chi giughent a duos cellette comunicantes intre de issos pro mèdiu de un'abertura. Sa càmera a s. – atzessìbile mediante un'intrada cuadrangulare (largh. m 0,43; alt. m 0,63) – presentat fundu retangulare (largh. m 3,30; prof. m 2,25; alt. m 1,54) cun muros e bòveda bene rifinidos. Sa tzella cun intrada subra de su muru de fundu (largh. m 0,55; alt. m 0,60), retangulare in pranta, est partzida in duos setores de un'istradedda (alt. m 0,47). Sos muros de su vanu cunservant ancora rastros de intonaco ruju, mentras subra de su chirru d. sunt isculpidas de sas intzisiones verticales e subra de su muru de s'intrada, a d., una coppella tzirculare (diam. cm 12; prof. cm 8). Unas cantas fossette tzirculares (diam. cm 17; prof. cm 8) sunt fossadas subra de su pamentu. A su tzentru de su vanu est risparmiadu unu pilastru a setzione retangulare (largh. m 0,40; prof. m 0,16) chi presentat subra de su chirru majore una protome taurina – de tipu ischemàticu - in rilievu.
Sas tumbas IV, V e BI sunt monotzellulares: sa tumba IV e sa tumba BI sunt sìmiles a una nitza (prof. m 1,00) cun abertura irregulare (largh. m 0,67; alt. m 0,73), mentras sa tumba V cunservat unu vanu curvilineo de piticas dimensiones (m 0,96 x m 0,97; alt. m 0,77) a su cale s'atzedet mediante un'abertura oe islargada (largh. m 0,52; alt. m 0,72).
Sa necròpoli est datàbile a su Neolìticu finale (cultura de Otieri, 3200-2800 a.C.), Eneolìticu.
Istòria de sos iscavos
Sa necròpoli est nòdida finas dae sos sejos de su Taramelli.
Bibliografia
Ministero della Pubblica Istruzione, Elenco degli Edifici Monumentali, Roma, Tip. operaia romana cooperativa, 1922, p. 108;
A. Taramelli, "Foglio 207, Nuoro", in Edizione della Carta Archeologica d'Italia, Firenze, Istituto Geografico Militare, 1931, p. 13 n. 13;
E. Melis, Carta dei nuraghi della Sardegna, Spoleto, Arti grafiche Panetto & Petrelli, 1967, pp. 29, 32-33;
V. Santoni, "Nota preliminare sulla tipologia delle grotticelle artificiali funerarie della Sardegna", in Archivio Storico Sardo, XXX, 1976, pp. 42, 45, 48;
G. Lilliu, La civiltà dei Sardi dal Paleolitico all'Età dei Nuraghi, Torino, Nuova ERI, 1988, pp. 85, 215;
C. Bittichesu, La tomba di Bùsoro a Sedilo e l'architettura funeraria nuragica, Sassari, Lorziana, 1989, p. 22.
Comente arribbare
Dae Mamujada protzedire in diretzione de Fonne subra de sa SS 389 pro belle 3 km; in currispondèntzia de su km 119, s'agatat subra de sa manca unu cancelletto: lu superare e protzedire a dereta torrende a artziare una lèbia altura, finas a individuare sas domus de janas, deretu visìbiles.
Tipologia Contenuti:
Cumplessu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: sitiadu non gestidu
Provincia: Nùgoro
Comune: Mamoiada
Macro Area Territoriale: Tzentru Sardigna
CAP: 08024
Indirizzo: SS 389 - località Virgas
Aggiornamento
Dove si trova
Video
Commenti