Gustave Jourdan

"Pagu fata pro ispirare unu turista, sa Sardigna nche dat meda però de riflètere. Faghet a cumprèndere un'òasi in su desertu, ma comente a cumprèndere sa barbàrie in sinu a sa tziviltade, comente a ispiegare su fenòmenu de sa Sardigna? Sa costa orientale de s'ìsula est separada dae s'Itàlia petzi de unu canale largu unas cantas legas; ca sa flota mediterrànea, chi saludat a Gènova, Livorno, Nàpule, ribas tantu opulente, adobiat petzi ribas inospitales in Terranova e Orosei?".
Si cumprendet ca, datas las premeret, Filippo Vivanet si siat intesu in dèvere de iscrìere un'intreu libru pro smentire custas e meda àteras opiniones ingiuriose chi Gustave Jourdan espressat subra de sa Sardigna in unu libru publicadu a Parigi in su 1861, de su tìtulu "S'île de Sardaigne", a su cale "tenet bordone" pro la nàrrere cun s'illustre istudiosu sardu, Leone de Wailly, chi in su periòdicu frantzesu"S'Illustration" incarit puru sa dose: "Ite nd'amus a fàghere, bonu Deus, de custa ìsula bàrbara, ue regnant, a su chi si narat, sa superstitzione, s'ignoràntzia, su disprètziu de sa vida umana e su disìgiu de possedire sas cosas de sos àteros? Sa Sardigna non tenet chi unu caminu chi fatzat a mutire tale. Non compiangete sos sardos: lis so chi non nde cherent àteras".
Jourdan bias in s'ìsula belle un'annu, bi lompet pro bos coltivare s'asfodelo de cale in cuddos annos si ricavaiat s'alcol, e faghet a tempus a nàrrere male de cale si siat cosa: soggiorna a Tèmpiu una die e resesset a tòddere e referire noas malevoli subra de su pìscamu de pagu defuntu; isfàmiat su cleru in generale, a su cale brigat costùmenes no etotu morigerati, acusa sos sardos totus de èssere violentos, ostili e isentos de dar vida a una cale si siat faina industriale.
Avalende·si de una retòrica brillante, su Vivanet riscatta totu una classe intelletuale e s'intreu pòpulu sardu: "Est issu su dispetu de s'òmine dispretziadu cara a sa fèmina recherta in manera inùtile? Est dessa s'esclamatzione de cuddu tzertu mariane chi biviat in sos tempos de su favoleggiatore Esopo, e agataiat tropu cherva s'ua a sa cale non podiat arribbare? Est issu su disinnu premeditadu de gittare a prenas manos su discrèditu subra s'ìsula pro la pònnere a su bandu de sa lege comuna; la nàrrere abitada de feos pro la pertocare comente a una greggia, e impedire chi s'Europa neghet a issa sas simpatias suas, e si cummovat a bìdere violados totu sos deretos de unu paisu disfamadu a bator chirros de sa terra pro bàrbaru e pe rselvaggio?". Sa "vis" polèmica chi istat dae segus sas pàginas est ispirada dae sa polìtica: si vociferava de una tzèdida de s'ìsula a sa Frantza, e est dàbile chi su frantzesu apat iscritu s'allùidu pamphlet pro iscoragiare su guvernu suo aprocedere in tale diretzione.

Aggiornamento

25/6/2026 - 13:27