Su cumplessu de sa Colònia Penale Agricola de Castiadas fiat istadu istituidu in su 1875 de su Ministèriu de s'Internu comente a progetu de colonizatzione cartzerària cun finalidade de bonìfica idràulica-agrìcula in unu territòriu malarico e paulesu de su Sarrabus. In s'àmbitu de sa colònia, fiant pesados edifìtzios de impreu cartzeràriu, istruturas produtivas (ofitzinas, falegnamerie, istallas, magasinos) e sa villa de su diretore, chi costituit unu cumponente rapresentativu de su cumplessu. In su cursu de su tempus, cun sa trasformatzione de sa colònia e su ridimensionamento de sas funtziones cartzeràrias (sa colònia aiat sessadu sa faina intre su 1952 e su 1955 e fiat coladu a s'Ente pro sa trasformatzione fondiària e agrària in Sardigna ETFAS) medas funtziones agrìculas e infrastrutturali fiant istadas mantentas, dismesse o adatadas. Su giardinu de sa Villa de su diretore de s'ex Colònia penale de Castiadas est atzessìbile a traessu de unu cantzellu in ferru, collegadu a una burrada chi nde delimitat su perìmetru longu su caminu printzipale. Sa portzione antale sa villa si cunfigurat comente a giardinu de rapresentàntzia, caraterizadu dae ampros padros delimitados dae cresuras ornamentales. Unu filare de tzipressos intervallato de palmas acumpàngiat su viale de atzessu chi giughet cara a s'ala laterale de su giardinu, ue s'agatant esemplares de ulivo e pinu, e chi si concruit cun una terratza-belvedere incrarada subra de su paisàgiu in tundu. In sa parte retrostante, una pitica scaletta in pedra cunsentit de atzèdere a una zona de livellu inferiore, unu tempus destinada a impreu produtivu comente a vergeri e frutteto. De tale impiantu abarrant oe pagos esemplares arbòreos, acostagiados dae palmas e ulivi chi testimòniant sa passada funtzione agrìcula de s'àrea, e una bordura de tzipressos longu su perìmetru.
Aspetos de interessu
Su valore crìticu de su giardinu de sa villa de su diretore torrat a sètzere in sa testimonia implìtzita sua: comente elementu de rapresentàntzia in su cuadru de unu cumplessu colonico - penitentziàriu, incarnat sa relatzione intre edifìtzios amministrativos, autoridade cartzerària e paisàgiu produtivu. Caraterizadu dae un'aèrgiu composita, espressione de sa dòpia funtzione ornamentale e produtiva chi nd'at caraterizadu s'impiantu originàriu. Sa parte anteriora, de rapresentàntzia, si distinghet pro s'amprura de sos padros e sa presèntzia de cresuras potate chi delimitant sos ispàtzios, cunferende òrdine e simmetria a sa cumpositzione. Sa portzione retrostante, atzessìbile tràmite una scalinata in pedra, cunservat sos restos de s'antigu impiantu produtivu cun rastros de vergeri e frutteto. Sa ricualificatzione e sa ricostrutzione filològica de su giardinu, in particulare de sa zona produtiva unu tempus deputada a frutteto, diat costituire unu contributu pretziosu pro cumprèndere s'assentu integradu de su birde in sos cuntestos de colònias penales agrìculas de su Otighentos in Sardigna.
Bibliografia
A. Angelelli, La colonia penale agricola di Castiadas e il bosco in rapporto al clima, all’igiene e all’economia. Napoli, Tip. di Luigi Gargiulo, 1883.
R. Giulianelli, L’industria carceraria in Italia. Lavoro e produzione nelle prigioni da Giolitti a Mussolini. Milano, Franco Angeli, 2008.
Le colonie penali nell'Europa dell'Ottocento. Atti del Convegno internazionale organizzato dal Dipartimento di storia dell'Università di Sassari e dal Parco nazionale dell'Asinara, Porto Torres, 25 maggio 2001, a cura di Mario Da Passano. Roma, Carocci, 2004.
Categoria Struttura: Monumentu naturale
Tipologia Contenuti:
Giardino
Fruibilità: Abertu
Provincia: Casteddu
Comune: Castiadas
Macro Area Territoriale: Sud Sardigna
CAP: 09040
Indirizzo: via Centrale, s.n.c.
Telefono: +39 340 1616080 +39 348 5182463 +39 070 994501
Email: biblioteca@comune.castiadas.su.it
Sito Web: www.comune.castiadas.su.it/it/point-of-interest/748808
Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: Pro tènnere informatziones subra de s'atzessu e indicos subra de oràrios de bìsita e costu de sos billetes, si cussìgiat de ciamare su n. +39 3401616080 inditadu in su giassu web de su comunu de Castiadas.
Modalità di accesso: a pagamentu
Aggiornamento
Dove si trova
Commenti