S'abitadu de Bosa si tendet subra de sas ribas de su riu Timo, inerpicandosi cun sas abitatziones longu su pendio de sa punta a sa tzima de su cale fiat istadu fraigadu su casteddu de Serravalle. Su nùcleu originàriu de sa tzitade s'agataiat semper longu lu Timo, ma prus a s'internu, in su giassu de sa crèsia de San Pietro extra muros.
S'atuale tzitadina de Bosa, cun sos palatzos e sas crèsias de su tzentru istòricu, su casteddu e s'ex catedrale romànica de San Pietro extra muros, sas antigas concerie longu lu Timo, est unu de sos logos de su riu de majore atratzione turìstica in Sardigna, ricu de apretos istòricu-artìsticas.
Su tzentru istòricu suo currispondet a Bosa "nova", torrada a fundare subra de sas ribas de su riu Timo in curtzesa de su portu de su riu. Etotu partinde dae su riu su burgu s'ammànniat finas a lòmpere a sas pende·nos de su montigru, ue si còllocat su rione ischit Costa, a sa cale tzima fiat istadu costruidu su casteddu de Serravalle. In s'oru de sa catedrale de San Pietro, subra de sa riba oposta de su Timo, s'agatat su nùcleu de Bosa "vetus", tzentru originàriu de s'abitadu de Bosa.
A 81 metros s.l.m. s'erge su casteddu de Serravalle. Comunemente denumenadu casteddu de sos Malaspina, devet custu apellativu a sa traditzione segundu cale diat èssere istadu costruidu in su 1112 de s'omònima famìlia de nòbiles toscanos pastinados in s'ìsula a sa metade de su sèculu XI.
S'intreu cumplessu de su casteddu de Serravalle òcupat un'ètaru, a s'internu de su cale si còllocat su casteddu beru e etotu, de s'amprura de 2000 mq.
Sa fortificatzione est ancora ogetu de istùdios e iscavos archeològicos pro nde torrare a definire craramente sa cronologia e sos interventos. S'est sòlitos individuare tres fases cronològicas distintas partinde dae su primu impiantu, fortzis in su sèculu XII, a cale diant apartènnere alas de su muru a nord chi cumprendet una turre. De sos cumintzos de su sèculu XIV diat èssere sa ricostrutzione de sa turre N/E, tipologicamente assimilabile a sas turres de s'Elefante e de San Pancrazio, a Casteddu, pesadas intre su 1305 e su 1307. Sa turre est realizada in vulcanite crara, priva de mèrulas, ma terminante in una sèrie de mensole sporgenti. Fiat partzida in tres pranos. Posca diat èssere istada costruida sa grandu tzinta de muros chi includet sete turres de diferente forma, chinta chi ultres a amparare su casteddu beru e etotu racchiude fintzas sa crèsia de Sennora Nostra de Sos Regnos Altos.
Reghentes iscavos diant rivolutzionare sa cronologia de su giassu, ascriende a època sutzessiva a sa conchista arborense sa realizatzione de sas istruturas oe visìbiles. Nointames est netzessàriu abetare su cumpretamentu de custos istùdios pro torrare a bìdere s'istòria de su casteddu de Bosa, monumentu cumplessu non petzi pro sas istratificatziones a su suo internu, ma fintzas pro sos fatos istòricos chi l'aiant caraterizadu.
Istòria de sos istùdios
Sos istùdios subra de su casteddu de Bosa e s'abitadu suo sunt numerosos, data s'importu de su giassu in s'istòria de s'arte isolana. Si bidant su testu de Mario Pintor de su tìtulu "Bosa e su casteddu suo" (1963), sa monografia a cura de Salvatorangelo Spanu de su tìtulu "Su casteddu de Bosa" (1981), gasi comente s'ala relativa a custa fortificatzione insertada in su volùmene de Foiso Fois "Castelli de sa Sardigna medievale" (1992); de su 1993 est s'ischeda sintètica in su volùmene de Roberto Coroneo "Architetura romànica de sa metade de su Milli a su primu '300".
Bibliografia
V. Angius, "Bosa (nuova)", in G. Casalis, Dizionario geografico storico-statistico-commerciale degli Stati di S.M. il Re di Sardegna, II, Torino, G. Maspero, 1834, pp. 526-541;
R. Carta Raspi, Castelli medioevali di Sardegna, Cagliari, 1933, pp. 115-121;
M. Pintor, Bosa e il suo castello, Cagliari, 1963;
Il castello di Bosa, a cura di S. Spanu, Torino, 1981;
F. Fois, Castelli della Sardegna medioevale, a cura di B. Fois, Cinisello Balsamo, Amilcare Pizzi, 1992, pp. 285-292;
R. Coroneo, Architettura romanica dalla metà del Mille al primo '300, Nuoro, Ilisso, 1993, scheda 179;
G. Serreli, Tutti i castelli dei quattro regni, "Darwin. Quaderni", n. 1 (luglio-agosto 2006), pp. 104-109.
Categoria Struttura: Monumentu o Cumplessu monumentale
Tipologia Contenuti:
Architetura fortificada
Fruibilità: Abertu
Provincia: Aristanis
Comune: Bosa
Macro Area Territoriale: Tzentru Sardigna
CAP: 09089
Indirizzo: via Canonico Gavino Nino, s.n.c.
Telefono: + 39 0785 377043
Email: info@fondazionebosa.it
Sito Web: fondazionebosa.it
maggio - settembre
Lunedì - Martedì - Mercoledì - Giovedì - Venerdì - Sabato - Domenica
10:00 - 20:00
Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: Si cumbidant sos impitadores a consultare su giassu web o a mutire deretu sos ufìtzios de su gestore pro tènnere ulteriores crarimentos subra de sos oràrios de abertura e subra de sa programatzione istajonale.
Modalità di accesso: a pagamentu
Biglietti :
Aggiornamento
Servizi
Visite guidate
Dove si trova
Immagini
Risultati 2 di 115638
Visualizza TuttiTesti
Autore : Pintus, Renato
Autore : Pintus, Renato
Risultati 2 di 1287913
Visualizza Tutti
Commenti