Biduniu, Crèsia de San Pietro

Su territòriu de Biduniu, ricu de documentatzione archeològica partinde dae s'edade preistòrica, est rilevante pro sos repertos de edade romana. S'àrea in cale pesat sa crèsia de San Pietro cunservat sos restos de su monastèriu benedetinu cale fiat atacadu s'edifìtziu de cultu, in cale si cunservat un'importante epigrafe latina. Sa crèsia est assetiada a s'internu de su perìmetru de su campusantu.
Sa crèsia de San Pedru de Biduniu est un'esèmpiu de Romànicu "minore" ma non pro custu prus pagu significativu, in cantu caraterizadu dae unu de apretziare, estrema simplidade costrutiva.
Su prus antigu mentovu documentària subra de sa crèsia torrat a artziare a sos cumintzos de su sèculu XII e s'atzapat in s'atu cun cale su giùighe arborese Costantinu I de Lacon-Serra fundaiat su monastèriu camaldolesu de Santa Maria de Bonàrcadu, afidende·li intre sas àteras crèsias la "domo de sanctu Petru de Vidoni". Sa ricostrutzione de s'edifìtziu est ascrivibile a sa segunda metade de su sèculu XII.
Su fundu est longitudinale, isvilupada longu unos oto metros, cun àbside a E. Su materiale edilìtziu est vulcanite de diversas tonalidades, de su ruju a su grogu pàllidu, ma semper curadu meda resurtat su trincu de sas cantones de mèdia pezzatura, gasi comente s'issos assemblaggio.
In sa fatzada, arta belle 6 metros, s'aberit su portale de su tipu architravato e lunettato cun s'architrave gravante subra de sas murature perimetrales. Sa diferente pezzatura deos contzas de s'ala arta de sa fatzada lassat supònnere chi custa apat subidu mudas. Longu su costàgiu S s'aberiant unu portale oe muradu e duos monofore. In su costàgiu N s'aberit unu de tres portales, mentras in manera perfeta orientada a E s'agatat s'àbside, in sa cale s'aberit una monofora cun strombatura realizada cun sa matessi cura dimustrada in sas unas àteras alas de s'edifìtziu.
Ùnicas cuntzessiones a s'elementu decorativu sunt su chìgiu agigu influidu subra de su sguscio in sa tzima de sa monofora absidale e sa teoria de archetos a totu de ses impostados susu peducci decorados, a coronamentu de s'àbside agigu suta de sa cobertura. Fintzas a s'internu sa crèsia si presentat ispògia de ogni arreu; sa navada est cugugiada dae cobertura de linna sorretto de robustas capriate.

Istòria de sos istùdios
Sa crèsia est istada publicada sa prima borta de Renata Serra in su 1989 e schedata de Roberto Coroneo in su 1993. Sos duos istudiosos nd'ant delineadu su cuadru istòricu e artìsticu in relatzione a su cuntestu giudicale.

Bibliografia
V. Angius, "Biduniu", in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su Re de Sardigna, II, Torinu, G. Maspero, 1833, pp. 293-297;
R. Serra, Sa Sardigna, cannaca "Itàlia romànica", Milanu, Jaca Book, 1989, pp. 374;
R. Coroneo, Architetura romànica de sa metade de su Milli a su primu '300, Nùgoro, Ilisso, 1993, ischeda 28;
M. Picciau, "S'architetura afundada. Nòdidas subra de sa crèsia camaldolesa de San Pedru de Biduniu", in Cartulàrios Bolotanesi, 21, 1995, pp. 165-182;
R. Coroneo, Aiat pedidu romànicas de sa Sardigna. Itinerari turìsticu-culturales, Casteddu, AV, 2005, p. 69.