Sa nàschida de sas tzitades

Carbònia, àrea archeològica de Monte Sirai. Foto de Sardigna DigitalLibrary

A pustis de una prima fase insediativa contrassegnata de sa sola realizatzione de simpres empori cummertziales, sa presèntzia fenìtzia assumet sos connotados de una bera e urbanizatzione pròpia.
Benint est a nàrrere fundadas, s'ispissu etotu in sos giassos interessados dae sa presèntzia de empori, sas primas tzitades, assetiadas, s'in casu de sos tzentros urbanos costeris, subra de ìsulas o promontòrios chi garantiant, subra de una lìnia costera o subra de s'àtera, l'aprodo amparadu dae cale si siat cunditzione de bentu cuntràriu.
Intre s'IX e su VII sec. a.C. benint fundados sas tzitades e sos abitados costeris de Sulky (Santu Antiogu), Karaly (Casteddu), Nora (Pula), Bithia (Domus de Maria), Inosim (Carluforti), Cuccureddus (Crabonaxa), Tharros (Crabas), Othoca (Santa Justa), e sos tzentros internos de Monte Sirai (Carbònia) e Panes Loriga (Santadi).
Si tratat de unu fenòmenu nou pro sa Sardigna, chi in edade nuràgica aiat connotu su solu mòdulu abitativu de su bidditzolu (assetiados siat in curtzesa de nuraghes, siat in positzione isolada).
Sa pacificità de sos raportos intre gentes sardas indìgenas e gentes semìticas oferit un'implìtzita testimonia de su caràtere de sa presèntzia fenìtzia in Sardigna. Difatis, puru lompende a unu semper prus intensu controllu de ampras àreas territoriales, issa no aiat lòmpidu mai a assùmere sos connotados de una bera e dominatzione pròpia, casumai de s'integratzione intre duos pòpulos diferentes.
S'organizatzione de s'ispàtziu in sa tzitade fenìtzia deviat prevìdere una tzinta murària, unu portu-mercadu (pro sos tzentros costeris), vàrios aorados, un'àrea sacra assetiada in logu artu in su coro de s'abitadu e, a s'esternu de sa tzinta murària, sa necròpoli e su tofet.

Aggiornamento

17/10/2025 - 14:12