Giovanni Spano

Sos intelletuales de s'Otighentos dimustrant de possedire una grandu abbistesa de su problema de s'istòria e de su de sa limba. Rapresentativu in custu sentidu est Giovanni Spano, chi naschet in Piaghe su 8 martzu 1803.
Segundu Giovanni Pirodda, est un'"erudidu de ampros e dispersivi interessos archeològicos, artìsticos, istòricos, etnològicos, in prus de chi linguìsticos". Una figura de isterminada cultura chi acumprit sos primos istùdios acanta s'iscola de sos babbos Scolopi, cunsighit su diploma de maistru e si laùreat in Teologia in su 1825. Duos annos a pustis est ordinadu satzerdote. Giai acanta sos cuntemporàneos aiat tentu fama de èssere "s'òmine prus dotu de totu sa Sardigna". Aiat fundadu su Museu Archeològicu, puru s'Ortu botànicu de Casteddu. In su 1859 fiat devènnidu retore de s'Universidade e in su 1871 fiat istadu elègidu senadore de su Rennu nou de Itàlia. Aiat mortu in Casteddu su 3 abrile 1878.
Aiat iscritu s'"Ortografia sarda natzionale, est a nàrrere gramàtica de sa limba logudoresa paragonada a s'italiana" (1840) chi, segundu una famada definitzione de Michelangelo Pira, non fiat àteru si no "unu beru e etotu testu iscolàsticu pro s'insignamentu contrastivo de su sardu e de s'italianu". Etotu custu testu contribuit a su cumbinchimentu chi sa variante lgoudorese de su sardu siat cudda prus dèchida a sa literadura e a s'impreu ufitziale de sa limba, seberada chi no at sessadu de cunditzionare sos indiritzos de sas polìticas in matèria de limba.
De interessu fintzas su "Vocabulàriu sardu-italianu e italianu-sardu" (1851-52) e sa collida de "Cantzones populares inèditas" (1863-67).

Aggiornamento

25/6/2026 - 13:17