In coerèntzia cun sos obietivos de s'Investimentu 2.2 “Amparu e valorizatzione de s'architetura e de su paisàgiu rurale”, su programa "PNRR Architetura Rurale" at dadu impulsu a unu protzessu mannu a beru de cunservatzione de su patrimòniu edilìtziu istòricu de s'ìsula. S'obietivu est su de tutelare non petzi sos edifìtzios, ma s'intreu paisàgiu rurale, controende dècadas de abbandonu, degradu e alteratziones chi nd'aiant cumpromìtidu sa casta e su valore identitàriu.
Sos fràigos rurales ogetu de sos interventos sunt istados realizados in grandu parte intre sa fine de s'Otighentos e sa prima metade de su Noighentos e rapresentant unu capìtulu fundamentale de s'istòria econòmica e sotziale de sa Sardigna post-unitària. Intre sas castas ogetu de restàuru s'annoverano fienili, ricòveros pro animales, istallas, putzos, cuiles e pinnettos, distribuidos in numerosos comunos (intre cales Aglientu, Carbònia, Villacidro, Gùspini, Masainas, Lùvula, Istintinu, Pèifugas, Telti, Àrbus, Osidde, Biddanoa Monteleone, Trinidade de Agultu, Tàtari, Durgali, Orane, Nùgoro, Cabuderra e S'Alighera).

Pinnettos e Cuiles
Sos pinnettos sunt cabannas tzirculares de su sabore arcàicu, belle preistòricas, costruidas in pedra e cobertas de frasche, distribuidas in raportu a sas zonas de pasco. In vicànica, faghent a agatare pinnetti costruidos de su totu in pedra, sistemados a pìgios sena legante. A su costàgiu de custas residèntzias temporàneas s'agatant sos ispàtzios de traballu, de tenta de sas gamas e de sos pagos atretzos.
Est sa pràtica de unu pastoriu transumante gasi comunu in Sardigna, chi at cumportadu su de pesare de sedes abitativas simpres e fàtziles de realizare. Sos materiales edilìtzios impiegados difatis sunt simpres, grezzi e deretu disponìbiles suta su logu.
S'artària de s'intrea istrutura podiat cròmpere sos 3 o sos 4 metros. Serbiat comente a amparu temporàneu de sos pastores pro sos mudamentos de sas gamas e caraterizaiat su paisàgiu de medas localidades de su tzentru e de su Nord Sardigna. 
Sos pinnetti pesaiant in piticos curtzos mutidas cuiles, de sos cales costituiant s'edifìtziu printzipale. Àteras istruturas, belle attigue, fiant dedicadas a sa gestione de su bestiàmene. Custas podiant èssere fintzas de grandu dimensiones, a segunda de su nùmeru de animales chi fiat netzessàriu a acasagiare.  
A s'internu de sos cuiles sos pastores accudivano su bestiàmene e gestiant totu sas fainas a issu currelades, cales mungitura, produtzione de su casu e amparu de sos furones. 
S'istrutura de su pinnetto acontzaiat de s'abba, ma permitiat sa fuoriuscita de su fumu bènnidu de su fochile, una pitica àrea ricavada in su pamentu de forma retangulare chi acasagiaiat su fogu netzessàriu pro scalfare s'ambiente e pro prodùere sos alimentos o su casu.  
In unos cantos pinnetti fiat costruida un'istrutura subra de sa tzima de sa cobertura chi amparaiat galu de prus de s'abba e de su nie. 
A s'internu de su muru perimetrale bi si ricavaiant a s'ispissu de sas nitzas, impreadas comente a ripostigli pro sos pagos averi; una sèrie de tàulas de linna beniant, in prus, aiat apicadu a sa bòveda pro pònnere e apicare atretzos e màndigu.   
Belle totus sos cuiles e sos pinnetti sunt istados abbandonados in su segundu pustisgherra; in larga parte sunt abarrados petzi sos rùderes, mentras àteras sunt istadas ingurtidas dae sa mantza, rendende·nde difìtzile su reconnoschimentu e sa catalogatzione. 

Esèmpios significativos de interventos subra de su territòriu 

• Su Casino Alagna de su Parcu Lacuneddas (Villacidro): Unu piticu fràigu rurale de sos primos de su '900 in istile Liberty Sardu, cumpostu dae unu vanu e unu loggiato esternu. Nàschidu in orìgine comente a depòsitu pro sos atretzos impreados in su mannu tancato giassu in localidade Brabeza — chi aiat apartentu a diversas famìlias in bista —, faghet de isfundu a unas cantas òperas de Giuseppe Dessì. 
• Fràigu rurale in localidade “Badde Filighe” (Biddanoa Monteleone): Un'edifìtziu de 56 mq chi torrat a artziare a sos primos annos ’20-’30, impreadu annos comente a ovile e pro fainas connètidas a s'allevamentu (affumicatura e stagionatura de su casu) in prus de chi comente a abitòriu. Sas tècnicas costrutivas impreant muratura in pedra locale e malta dae ludu, cobertura in linna e cannas cun mantu de coppi. In sas bighinàntzias sunt presentes chirras istòricas (bacili e coiles). 
• Fràigu rurale istòricu “Su Pinnatzu” (Samugheu): Tìpica architetura pastorale sutaposta a restàuru cunservativu e cunsolidamentu. S'interventu at cumpresu sa pulitura manuale de sas pertenèntzias, su reimpreu de sas murature in pedra segundu tècnicas traditzionales, s'allestimentu internu a fines didàticos e la posat de pannellos informativos. 
• Pinnettu de Noddule e pertenèntzias (Nùgoro): Valorizatzione de unu de sos prus significativos esèmpios de architetura pastorale traditzionale insertadu a s'internu de su cumplessu nuràgicu de Noddule.