In sa pratza antale s'omònimu santuàriu nuràgicu, nòdidu pro s'importante putzu sacru, pesat sa pitica crèsia de su campu dedicada a Santa Cristina, fraigada a inghìriu a su sèculu XIII de sos mòngios benedetinos camaldolesos. S'edifìtziu si presentat oe in formas chi rifletent sos numerosos acontzos e adatamentos succedutisi in su cursu de sos sèculos.
A fùrriu a sa crèsia si disponent sas cumbessias, o muristenes, piticos edifìtzios destinados a acollire sos pellegrinos durante sas novene (sas nuinas) chi pretzedent sas festividades printzipales de su santuàriu: sa dedicada a Santa Cristina, tzelebrada sa segunda domìniga de maju e su 24 trìulas, e cudda in onore de s'Arcànghelu Gabriele, chi s'acumprit sa de bator domìnigas de santugaine.
Si sa crèsia costituiat su baricentro ispirituale de su logu, su novenario rapresentaiat giai in època istòrica un'importante puntu de agregatzione sotziale in prus de chi religiosa. Su cumplessu non si cunfigurat difatis comente a unu simpre agrupamentu de edifìtzios: in su de si perpetuare de sa traditzione de sos novenari issu assumet sa forma de unu piticu sistema de ricòveru temporàneu, un'organismu urbanìsticu-religiosu cuntzepidu pro trasformare unu logu isoladu in una comunidade provisòria ma in manera crispa bìvida.
Sas cumbessias — denumenadas muristenes in àteras àreas de sa Sardigna — sunt in generale piticas unidades abitativas realizadas cun sa pedra locale, in custu casu sa predamolina, chi cunferit a s'ammenta un'unidade cromàtica in manera perfeta armonizada cun su paisàgiu in tundu. Cada tzella est cumposta de norma de un'o duos ambientes, a bortas subrapostos o acostagiados, cun intradas indipendentes incrarados subra de sa corte comuna. L'internas sunt sòbrios in manera estrema, cuntzepidos pro rispòndere a sos bisòngios essentziales de sa permanèntzia: su pasu e sa preparatzione de sos pastos. Sas coberturas presentant a s'ispissu sa traditzionale tegolatura sarda, mentras sas fatzadas sunt animadas dae piticos loggiati o de simpres architraves, elementos chi testimòniant una maestria costrutiva essentziale ma eficatze.
Su novenario de Santa Cristina rapresentat, in s'aparente simplesa sua, un'esèmpiu significativu de comente a s'architetura rurale traditzionale iscat mediare intre sa dimensione fitiana e sa de su sacru. Sa corte interna — coro de su cumplessu — no acumpriat petzi sa funtzione de coladòrgiu, ma si cunfiguraiat comente a un'ispàtziu comunitàriu, una pesada de pitica pratza in cale sos pellegrinos cumpartziant pastos, càntigos e momentos de pregadoria. Durante sas noe dies de sa novena, sa distintzione intre isfera familiare e dimensione colletiva tiraiat gasi a s'atenuare.
Su disponimentu de sas abitatziones segundu un'ischema “a chirra” contribuiat in prus a creare una pesada de clausura temporànea, generende unu sentidu de amparu e separatzione de su mundu esternu. S'intrada in su novenario signaiat in manera simbòlica su coladòrgiu a unu tempus sessadu, in su cale sa cuotidianidade de su traballu in sos campos lassaiat ispàtziu a s'esperièntzia de sa devotzione e de sa vida comunitària.
Ancora oe su novenario de Santa Cristina non si presentat comente a unu logu musealizzato. Durante sas festividades de maju e de santugaine sas cumbessias sunt torradas a abèrrere dae sos propietàrios o dae sos devotos, torrende vida a su cumplessu. Su fumu chi si pesat de sas tzimineras e sos nuscos de su màndigu ammaniadu e cumpartzidu rendent tangìbile su ligàmene profundu intre comunidade, territòriu e dimensione sacra, trasformende s'architetura in un'esperièntzia chi interessat non petzi s'ispàtziu, ma fintzas sa memòria e sos sentidos.

Istòria de sos istùdios
Si puru l'istùdiet subra de s'àrea de Santa Cristina si siant prevalentemente cuntzentrados subra de su putzu sacru nuràgicu — icònicu esèmpiu de architetura preistòrica de sa Sardigna — sa crèsia de Santa Cristina e sas suas muristenes sunt istadas ogetu de iscumbatas istòricu-antropològicas sin de sa prima meta de s'Otighentos. Importantes ancas sos istùdios focalizados subra de sas pràticas devotzionales cristianas. Pro àteros aspetos, sunt fintzas presentes tzitas bibliogràficas istòricas subra de sa rialia intre su chentu de Bonàrcadu e su de Paule — in chertu intre issos pro su primadu in sa devotzione a Santa Cristina —  e nòdidas istòricas chi aporrint sa legenda subra de s'orìgine de su giassu religiosu, ligada a s'impreu de su putzu sacru nuràgicu comente a fonte batesimale fata dae sa Santa. 

Bibliografia
Moravetti, A. (1995). Il santuario di Santa Cristina di Paulilatino. In "La civiltà nuragica", Quaderni della Soprintendenza Archeologica di Cagliari e Oristano. (Fondamentale per l'inquadramento archeologico).
Moravetti, A. (2000). Il complesso di Santa Cristina. In "Il Santuario di Santa Cristina" (Edizioni del Sole).
Sardegna Cultura (Catalogo dei beni culturali RAS). Chiesa di Santa Cristina e muristenes: schede 1, 2, 3, 4, 5, 6 - Paulilatino (OR). 
Il novenario di Santa Cristina nel Comune di Paulilatino (PDF, Academia.edu): Studio che tratta l'architettura delle cumbessias e la loro funzione abitativa temporanea legata al culto.
Goffredo Casalis e Vittorio Angius: “Dizionario geografico, storico, statistico, commerciale degli stati di S.M. il re di Sardegna – compilato per cura del professore Goffredo Casalis”, 1841, G. Maspero Libraio e Cassone e Marzorati tipografi, Torino.
Raffaele Pettazzoni: “La religione primitiva in Sardegna”, Piacenza 1912.