Seguici su
Cerca Cerca nel sito

Villamar, Crèsia de San Giovanni Battista

Villamar, Crèsia de San Giovanni Battista

Villamar, Crèsia de San Giovanni Battista

Su tzentru de Bidda Mara s'agatat subra de unu terrazzamento de sa bassa Marmidda, in sa Sardigna centromeridionale. In sa zona, frecuentada dae su Neolìticu, sunt presentes testimonias de època nuràgica e pùnica. Sa parrochiale de San Giovanni Battista, a cùrtzia distàntzia de sa crèsia romànica de San Pedru, prospetta subra de una grandu pratza.
Sa "villa" de Mara Arbarei, atuale Bidda Mara, aparteniat a su giuigadu de Arbaree e dipendiat de sa curadoria de sa Marmidda, de cale fiat cabulogu, e de sa diòtzesi de Useddus (o Ales). Est mentovada pro sa prima bia in unu documentu de su 29 santugaine 1206, chi connoscamus de sa trascritzione, realizada in su sèculu XVI, de una còpia de su 1307, chi riguardat s'acòrdiu istipuladu intre Gullielmu I-Salusio IV de Lacon Massa, giùighe de Casteddu, e Ugone I de Bas-Serra, giùighe de Arbaree, pro pretzisare sa delimitatzione de sas làcanas intre sos duos giuigados. Mara Arbarei fiat coladu a Casteddu, ma fiat torradu a s'Arbaree in su 1258, a pustis de sa ruta de su giuigadu casteddàiu. Su 20 trìulas 1219 fiat istada donada, paris cun àteras villas, dae su giùighe de Casteddu Lambertu Visconti a su fìgiu Ubaldo, in ocasione de su coju suo cun Adelàsia de Lacon-Gunale. A su topònimu Mara fiant unidos sos atributos geogràficos de Arbarei o Arbaressa, pro inditare s'apartenèntzia de sa villa a su giuigadu de Arbaree.
In sa fatzada retangulare de sa crèsia, abbolotu a N/O e intonacata, sunt ladinos sos restos de s'impiantu romànicu, ascrivibile a sa segunda metade de su sèculu XIII, època a cale s'assignat fintzas sa serente crèsia de San Pedru. S'ampra portzione de paramentu muràriu romànicu est in contzas de carcare e vulcanite de mèdia pezzatura. Bi s'aberit unu portale tamponato cun lunetta e architrave monolìticu poggiante subra de capitellos. Custos, segados a filu in sas caras de stipite, sunt isculpidos, in sas caras afrontadas, cun còpia de fògias de su cùcuru bessat e appiattita. In unos cantos contzas de s'arcu de iscarrigamentu semitzircolare sunt bator càmbaras emisfèricos, de cales unu de majores dimensiones, chi deviant acasagiare ateretantas patere maiolicate oramai pèrdidas.
In su Chimbighentos s'edifìtziu fiat istadu torradu a costrùere in formas tardogòticas, segundu su protòtipu sardu-catalanu rielaborato in sa parrochiale de San Giagu de Villanova a Casteddu, chi fiat istadu modellu pro medas crèsias de sa Sardigna meridionale. Su fundu est in tres navadas, cun capellas laterales agiuntas in tempos diversos, unas cantas cales ammustrant bias gòticas. Sa crèsia est istada restaurada finas dae s'Otighentos. De sa fase edilìtzia de su Chimbighentos abarrant duas capellas. A su tzentru de su prospetu printzipale s'aberit su portale, incuadradu dae una curnisa modanata. In asse cun custu est una ventana, acostagiada dae duos prus piticas. Sa fatzada acasàgiat àteras duas intradas. Subra de su pratu terminale sunt collocados duos elementos decorativos cun motivu a ispirale. Su vanu presbiteriale, prus pagu ampru e prus bassu de sa navada, a fundu cuadradu e furriada istellare costolonata cun gemmas pendule a sas craes de s'arcu, est sìmile a su de su San Giagu de Casteddu. A sa parte absidale de s'edifìtziu sunt adossadas de sos fràigos. Est visìbile sa cùpula de sa capella chi acostàgiat su presbitèriu.
Alliniadu a sa manca de su prospetu printzipale est su campanile a canna cuadrada, chi basat subra un'artu zoccolo e presentat unu terminale pratu. Iscumpassant sas bator monofore, abertas un'in cada cara, sos relògios. Fintzas su campanile, coevo a sa restruturatzione de su sèculu XVI, tasit a su protòtipu casteddàiu. Sas decoradura torrant a leare, cando chi in formas meda de prus simpres, cuddas in sos terminales de sas architeturas plateresche ispagnolas de su Seschentos.

Istòria de sos istùdios
Sa crèsia, signalada dae Vittorio Angius, est publicada in su volùmene de Roberto Coroneo subra de s'architetura romànica e in sas òperas subra de sa Marmidda.

Bibliografia
V. Angius, boghe "Mara Arbòreos", in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su Re de Sardigna, X, Torinu, G. Maspero, 1842;
Sa Provìntzia de Casteddu. Sos comunos, a cura de N. Sciannameo-F. Sardi, Cinisello Balsamo, Silvana, 1985 (II e.);
R. Coroneo, Architetura romànica de sa metade de su Milli a su primu '300, Nùgoro, Ilisso, 1993, ischeda 135;
G. Murgia, "De sa derrota de su giuigadu de Arbaree a su domìniu aragonesu-ispagnolu", in Bidda Mara. Una comunidade, s'istòria sua, Partiolla, Gràfica de su Parteolla, 1993;
A. Ingegnu, Istòria de su restàuru de sos monumentos in Sardigna dae su 1892 a su 1953, Aristanis, S'Alvure, 1993;
Intro sa Marmidda. Ambiente, Istòria, Cultura, Lunamatrona, Ischit Corona Arrubia, 2000;
R. Coroneo, Aiat pedidu romànicas de sa Sardigna. Itinerari turìsticu-culturales, Casteddu, AV, 2005, p. 82.

Comente arribbare
Imboccata dae Casteddu sa SS 131, a pustis de àere cursadu unos 40 km, s'acumprida a d. e si pigat sa SS 197, chi giughet, a pustis de prus pagu de 10 km, a Bidda Mara, in su cale istadu est assetiada sa crèsia de San Giovanni Battista.

Tipologia Contenuti: Architetura religiosa

Provincia: Sud Sardigna

Comune: Villamar

Macro Area Territoriale: Sud Sardigna

CAP: 09020

Indirizzo: piazza Carlo de Corte, s.n.c.

Aggiornamento

23/11/2023 - 13:28

Dove si trova

Commenti

Scrivi un commento

Invia