S'àrea archeològica est subra de unu rilievu a sa làcana intre sa Barbagia e s'Ogliastra, no a largu de s'invasu de s'artu Flumendosa e de su passu de Corr'e Boi, in un'istraordinàriu paesàgiu de granitos, porfidi e scisti.
S'importante cumplessu est costituidu dae unu grandu tèmpiu "a megaron" e de unos àteros edifìtzios de cultu e abitativos; a cùrtzia distàntzia est presente unu nuraghe a pranta trilobata.
Su tèmpiu "a megaron" est realizadu cun possenti istruturas muràrias costituidas dae filari de blocos de vàrias dimensiones, de granitu e de scisto agigu sbozzato.
S'edifìtziu presentat fundu retangulare cun fundu absidato (lungh. m 17; largh. m 5,50/6,50; spess. muràriu m 1,10-1,50; h m 2,60). S'intrada, giradu a E, cun fatzada retilìnea, ponet in unu passadissu a forma de trapètziu strombato cara a l'interno (lungh. m 2,10; largh. m 1-1,50) de su cale s'atzedet a su primu vanu retangulare (m 3,1 x 3,60).
A traessu de unu passadissu retangulare (m 1,10x1,07), si pènetrat in sa càmera sutzessiva, de minores dimensionas, cun fundu retangulare irregulare (m 3,70x1,80). Subra de su muru de fundu s'aberit s'intrada - architravato e cun finestrinu de iscàrrigu a forma de trapètziu - a su passadissu (m 1,20x1,40) chi giughet a su tres vanu retangulare (m 2,30-2,50x3,50). Custu ùrtimu ambiente, provididu de unu bacile in calcare (como ispacadu) de forma cuadrada, at torradu numerosas lastre cun istampos chi giughent rastros de coladas de prumu funtzionales a su fissàgiu de brunzos votivos.
A s'ùrtimu vanu, retangulare irregulare (m 2,60x3,40), s'atzedet a traessu de unu passadissu a fundu cuadradu (m 1,10x1,10) cun paramentos muràrios aggettanti in forma de ogiva. Sa càmera presentat in su muru de fundu in asse cun s'intrada una nitza sopraelevata a forma de trapètziu irregulare.
Sas numerosas lastre appiattite atzapadas a s'internu de sos ambientes giughent a ipotizare un'impreu issoro comente a cobertura de s'edifìtziu.
S'anàlisi de s'impiantu planimètricu at evidentziadu duas fases costrutivas de su monumentu: una prima fase cun sa fatzada anteriora caraterizada dae su perlongamentu de sos duos muros laterales; una fase sutzessiva in sa cale sos muros laterales sunt istados unidos a formare unu muru retilìneu.
Unu "temenos" - parallelu a su perìmetru de su monumentu - racchiudeva su tèmpiu. L'acresuro, a pranta sub-ellitica, fiat provididu de bancones-sediles a sa base de sos muros.
Adossadu a su perìmetru esternu de su "temenos" est presente un'ambiente tzirculare (diam. int. m 3,10; diam. est. m 4,50) cun adobbadu pone·las su pamentu in arghidda e duos foghiles internos.
Semper in s'oru de sa chirra s'indivìduant unu vanu a fundu retangulare (m 6x4) e una àtera cabanna tzirculare (diam. internu m 4,30; diam. esternu m 6,3) cun intrada orientada a E e pedra de limenàrgiu costituidu dae una grussa lastra. S'ambiente presentat una banchita e unu vanu ripostiglio.
Sunt a largu de pagu unas àteras duas cabannas: sa prima, tzirculare (diam. internu m 5,90; diam. esternu m 4,80), tenet un'adobbadu pone·las su pamentu in arghidda, sa segunda, fintzas issa tzirculare (diam. internu m 4,35; diam. esternu m 6), volge s'intrada a E e mustra su pranu de posat de sas istruturas muràrias subra de su bancu de roca, livelladu cun un'adobbadu de pedras e arghidda.
Est in prus individuàbile un'istrutura bilobata cun muros resìduos de notèvole artària. A s'internu est presente una pesada de mensola chi curret longu totu su perìmetru, realizada cun una fila de lastre.
S'iscumbata de iscavu at permìtidu de atribuire su cumplessu a unu perìodu cumprèndidu intre su Brunzu reghente e finale e sa prima edade de su Ferro, individuende duos momentos costrutivos diferentes, de cales sa segunda sighida a sa totale destruidura de su bidditzolu a càusa de unu fogu.
Istòria de sos iscavos
Su giassu est istadu ogetu de iscavos sistemàticos de su 1984 a sa fine de sos annos '90, suta de sa diretzione de Maria Ausilia Fadda.
Bibliografia
M.A. Fadda, "Villagrande Strisàili (Nuoro). Località S'Arcu e is Forros, Tempio a megaron", in Bollettino d'Archeologia, 10, 1991, pp. 108-110;
M.A. Fadda, "Villagrande Strisàili (Nuoro). Località S'Arcu e is Forros, Il tempio a megaron", in Bollettino d'Archeologia, 13-15, 1992, pp. 172-173;
M.A. Fadda, "Villagrande Strisàili (Nuoro). Località S'Arcu e is Forros, L'abitato nuragico intorno al tempio a megaron", in Bollettino d'Archeologia, 43-45, 1997, pp. 255-258;
M.A. Fadda, "Un esempio di architettura religiosa in Ogliastra. Il tempio a megaron di S'Arcu e is Forros", in Ogliastra. Identità storica di una Provincia. Atti del Convegno di Studi (Jerzu-Lanusei-Arzana-Tortolì, 23-25 gennaio 1997), Comunità Montana n. 11-Ogliastra, 2000, pp. 79-90;
C. Nieddu, "Complesso archeologico di S'Arcu 'e is Forros", in C. Nieddu (a cura di) Siti archeologici d'Ogliastra, Tortolì 2006, pp. 64-65.
Categoria Struttura: àrea o parcu archeològicu
Tipologia Contenuti:
Cumplessu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: Abertu
Provincia: Nùgoro
Comune: Villagrande Strisaili
Macro Area Territoriale: Tzentru Sardigna
CAP: 08049
Indirizzo: SS 389 var. Buddusò Correboi km 41,200 - località S'Arcu e Is Forros
Telefono: +39 378 3027077
Email: info@archeonova.it archeonovavillagrande@gmail.com archeonova@legalmail.it
Sito Web: www.archeonova.it/complesso-archeologico-di-sarcu-e-forros
Facebook: www.facebook.com/ArcheologiaVillagrandeStrisaili
Instagram: www.instagram.com/archeologiavillagrandes
Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: Est possìbile a pòdere usufruire de sos sevizi de su giassu faghende riferimentu a sa sotziedade Archeonova S.r.l., cun sedes in Bidda Manna Istrisàili in bia Roma n. 1 - tel. +39 378 3027077. Pro tènnere informatziones semper agiornadas subra de sos oràrios de bìsita e costu de sos servìtzios si cussìgiat de visuitare sa pàgina web dedicada de su gestore.
Modalità di accesso: a pagamentu
Biglietti :
Informazioni sui servizi: Pro sos laboratòrios didàticos est netzessària s'aparauladura antitzipada.
Aggiornamento
Servizi
Sala per la didattica
Visite guidate
Dove si trova
Immagini
Commenti