Sa crèsia dedicada a Santa Apollinare s'agatat in s'antigu Putzu de Villa, rione a s'internu de sa tzinta murària de sa tzitade.
Sas prus antigas istruturas de sa crèsia de Santa Apollinare torrant a artziare a sa fine de su Dughentos. De custas, in formas gòticas de màdrighe italiana, s'ùnicu rastru est dada dae sa sagoma de su portale in fatzada, muradu durante sa sutzessiva ricostrutzione de sa metade de su sèculu XVII. Sos traballos de ampliamentu, difatis, aiant àpidu cùrridu dae su primu deghènniu finas a sos annos Chimbanta de su Seschentos, e aiant cumportadu una caraterizatzione in sentidu tardorinascimentale de s'intreu edifìtziu. Sa fatzada fiat istadu costruida in su 1646, comente a atestat sa data influida in s'architrave de su portale, mentras sa cobertura, belle urtimada in su 1651, cando unu fogu aiat iscalabradu ala de sas istruturas, fiat istadu concruida in su 1652, a pustis de sa grandu peste.
Sa noa fàbrica aiat achiridu ala de sa pretzedente, creschende subra de sa manca s'edifìtziu chi fiat bènnidu belle addopiadu in larghesa; comente muros portantes fiant bènnidos impreadas la fiancada dereta e ala de sa fatzada de sa crèsia primitiva; in prus si fiat adotadu una diferente tècnica costrutiva, in pedras saldadas cun malta de carchina e arena, respetu a sas pedras e ludu argilloso.
In su 1896, de sighida a su tzedimentu de sos muros laterales e a su lesionamento de sa bia, fiat istadu deliberada sa serrada de sa crèsia, e in su 1898 aiant comintzadu sos traballos de demolitzione de sa bia e de su cunsolidamentu de sas istruturas ma, de sighida a progressivos tzedimentos de sas istruturas, si fiat protzedidu a una belle cumpleta demolitzione e a una ricostrutzione in formas neogòticas. Fiant bènnidos risparmiados petzi su campanile, sa capella absidale e sa fatzada. Gràtzias a una descritzione anteriora a custos acontzos est possìbile connòschere s'impiantu de sa crèsia de su Seschentos, cunformadu subra de s'ischema de sas crèsias congregazionali de ascendenza contrareformìstica, tìpica de sas crèsias de su Seschentos tataresas, a àula mononavata bortada a carrada, cun tres capellas pro ladu, àbside cuadrangulare cun bia a carrada e campanile a canna inferiormente cuadrada e superiormente ottagona, cun aberturas centinate e cupolino allongadu a ispicas, iscumpassadu dae sa rughe.
Sa fatzada, sa cale ornamentazione geometrizzante est mutuata de sa crèsia de Gesùs e Maria (oe S. Caterina, Sassari) e torrat a interpretare in sentidu plateresco, est riquadrata de duos aggettanti aiais paradu angulares cun basamentu modanato subra de artu plinto, e est partzida in duos òrdines de una curnisa modanata ornata de unu fregio a ovoli e listelli. Su primu, lisu, presentat unu simpre portale retangulare cun architrave subra de mensole. Cuddu superiore est scompartito in ispigros de bator lesene poggianti subra de sa curnisa marcapiano, de cale sas tzentrales sunt decoradas a cassetones. Intre custas est una grandu ventana timpanata tzurpa, cun dòpia curnisa decorada cun ornati classitzistas e galu de prus acostagiada dae duos prus istrintas e bassas lesene, ornate comente a sas majores e iscumpassadas dae pinnacoli; a s'in subra de su tìmpanu est una rughe intagliata.
Una curnisa risaltata a dentelli e ovoli serrat su segundu òrdine e faghet de base a su frontone a terminazione lada, delimitadu in manera laterale de su sighimentu de sas lesene cassettonate tzentrales. In s'ispigru, intre duas colunnas tortos #lu, agatant postu duas ventanas tzurpas centinate acostagiadas, cun curnisa ornata de intagli e dentelli, a s'in subra de sas cales est sa curnisa de coronamentu, modanata e ornata inferiormente de unu classicistico fregio a palmette e superiormente de una secuèntzia de festones, ovoli e dentelli alternados.

Istòria de sos istùdios
Sa crèsia est tzitada dae Enrico Costa (1937). A pustis de s'istùdiu de Marisa Porcu Gaias subra de s'istòria architetònica de Sassari (1996) est tzitada dae Aldo Sari in su volùmene dedicadu a s'artzidiòtzesi de turritana (2003).

Bibliografia
E. Costa, Sassari, Sassari, 1937;
A. Marcellino, Su miraculosu Santo Cristu de S. Apollinare de Sassari, Sassari, 1946;
C. Maltesu, Arte in Sardigna de su V a su XVIII, Roma, 1962;
E. Costa, Archìviu pitòricu de sa tzitade de Sassari (Diplomàticu, Aràldicu, Epigrafico, Monumentale, Artìsticu, Istòricu), a cura de E. Espa, Sassari, 1976;
F. Segni Pulvirenti - A. Sari, Architetura tardogòtica e de influssu de su Rinaschimentu, cannaca "Istòria de s'arte in Sardigna", Nùgoro, Ilisso, 1994, p. 276;
M. Porcu Gaias, Sassari. Istòria architetònica e urbanìstica de sas orìgines a su '600, Nùgoro 1996;
A. Sari, Sa crèsia in s'Artzidiòtzesi de Sassari, cannaca "Aiat pedidu e arte sacra in Sardigna", Sestu, Zonza, 2003.