Oramai inserrada dae sas abitatziones privadas in s'istòricu bighinadu de Stampace, s'àrea de s'antigu cunventu de San Frantziscu est como cumpresa intre su cursu Vittorio Emanuele II e bia Mameli. Su chiostru est s'ùnica istrutura in parte superstite de su cumplessu monumentale, distruidu a sa fine de su sèculu XIX. S'àrea currispondet a unu setore terrazzato de sa tzitade antiga, chi s'isvilupaiat cara a O mescamente cun istruturas de edade romana: s'istampu, in sa zona de s'atuale pratza de su Carmine, sos impiantos termales, in sa de viale Trieste, sa necròpoli, cara a Santa Avendrace, unu bighinadu residentziale (sa gai narada "villa de Tigellio") e s'anfiteatru romanu subra de sas pende·nos de Castello.
Duos documentos de archìviu atestant sa bèndida de bator terrinos a sos minores cunventuales in su 1275, cun sa delimitatzione de sas làcanas intro cales podiat impiantarsi sa fundatzione noa issoro in s'antigu bighinadu casteddàiu de Stampace. Su cumplessu, chi cumprendet sa crèsia, su chiostru e su monastèriu, fiat istadu crèschidu partinde dae su sèculu XV.
Su cunventu de San Frantziscu de Stampace aiat rivestidu unu fundamentale importu non petzi pro sa vida religiosa de sa tzitade, ma fintzas pro sa sotziedade burghesa sua e mercantile, sa cale aiat contribuidu a s'abbellimentu de sa crèsia cun isculturas e retabli, oe in grandu parte in sa Pinacoteca Natzionale de Casteddu. A dolu mannu su primu santandria 1871 su campanile de sa crèsia fiat istadu corfidu dae unu raju, chi aiat giutu a sa sutzessiva derrota de sa travatura de su cobertura su 11 ghennàrgiu 1875, signende su cumintzu de su protzessu de degradu e sa fine de su cumplessu monumentale, derrùidu pro fàghere logu a edifìtzios de abitatzione.
Sa crèsia teniat fundu a rughe "commissa", cun ùnica larga navada coberta in linna, terminante cun navada subra de su cale s'incrarant tres capellas, cuadradas e bortadas a crusiera costolonata. Sa planimetria si retenet derivada de sos modellos cistercensi. A prescìndere de murature e elementos iscultòreos inserrados in sos palatzos modernos, de sa crèsia restant petzi betzas fotografias e su portale remontadu in sa fatzada de su Santuàriu de Bonaria.
S'atzessu a su chiostru si praticaiat a traessu de su presbitèriu de sa crèsia. In su chirru cara a sa bia Mameli nd'est visìbile s'ala S, mancari subravìvida pro pagos metros, respetu a sos 35 cumplessivos. De s'internu de unos cantos locales cummertziales longu su cursu Vittorio Emanuele II si nde bident unas cantas capellas bortadas a crusiera e costolonate, cun gemma pendula.

Istòria de sos istùdios
Sos duos prus antigos documentos archivìsticos subra de sa fundatzione de su cunventu fiant istados signalados giai de Giovanni Spano (1861) e istudiados dae Costantino Devilla (1953). Pretziosa sa descritzione de su canònicu Spano, chi torrat a artziare a annos pretzedentes sa ruina de su cumplessu, chi cumprendiat: "su prus bellu chiostru de sos cunventos de sa Sardigna formadu in cuadradu cun architetura gòtica, e cun arcos chi in sos capitellos e in su mèdiu de sa bia sunt ornados de Santi, e de figuras mostruosas isculpidas". Importantes sa torradura de Dionigi Scano (1938), chi cunsentit de tènnere un'atendìbile bisione gràfica de su monumentu, e s'anàlisi istòricu artìstica de Raffaello Delogu (1953). In s'òpera de Francesca Segni Pulvirenti e Aldo Sari (1994) est aporrida una ricostrutzione tridimensionale de sa crèsia.

Bibliografia
G. Spano, Guida de sa tzitade e dintorni de Casteddu, Casteddu, Timon, 1861, pp. 169-187;
D. Scano, Istòria de s'Arte in Sardigna de su XI a su sèculu XIV, Casteddu-Tàtari, Montorsi, 1907, pp. 400-408;
D. Scano, "Avantzos e amentos in Casteddu de unu famadu monumentu frantziscanu", in Pallàdiu, II, 1938, pp. 121-127;
C. Devilla, I prados minores cunventuales in Sardigna, Tàtari, 1958;
R. Delogu, S'architetura de su Medioevu in Sardigna, Roma, Sa Libreria de s'Istadu, 1953, pp. 212-214;
M.G, Cossu, "Sa carta pisana de su 1 martzu 1230, primu documentu de sa presèntzia frantziscana in Sardigna, e sa crèsia de Santa Maria de Portu Gruttis", in Biblioteca Frantziscana Sarda, I, 1, 1987, pp. 41-49;
G. Stefani, "Sa crèsia in s'Otighentos: crònaca de una derrota annuntziada", in Cartulàriu. S. Francesco de Stampace, IV, 1991;
R. Coroneo, Architetura romànica de sa metade de su Milli a su primu '300, Nùgoro, Ilisso, 1993, ischeda 148;
F. Segni Pulvirenti - A. Sari, Architetura tardogòtica e de influssu de su Rinaschimentu. Nùgoro, Ilisso, 1994, ischeda 4;
Michele Pintus, "Architeturas", in Casteddu. Bighinados istòricos. Stampace, Cinisello Balsamo, 1995, pp. 94-95.

Comente arribbare
In su tzentru urbanu de Casteddu si lassat pratza Yenne pro si pònnere in su cursu Vittorio Emanuele II. A pagas deghinas de metros, in su chirru mancu de su caminu, s'agatant diversos locales a su cale internu est possìbile a agatare restos de sa crèsia e de su chiostru, visìbiles fintzas de sa corte interna, impreadu a parchègiu privadu, cale s'atzedet de bia Mameli.