Bidda de Putzu, Castello de Chirra

A impinna a sos montigros de su Sarrabus, Bidda de Putzu si còllocat in unu tretu alluvionale de su riu Frumendosa. Su casteddu de Chirra est assetiadu subra de su cùcuru de su monte Cudias, in positzione panoràmica a curtzu a su riu omònimu e in curtzesa de sa crèsia de San Nigola.
Su casteddu de Chirra fiat istadu costruidu in su sèculu XII de sos soberanos de su rennu de Casteddu a defensa de sa làcana cun su de Gaddura e fiat istadu teatru de diversos eventos polìticos partinde dae su 1324, annu in cale fiat istadu ocupadu dae sas tropas catalano-aragonesas. Etotu custu casteddu fiat istadu su baluardu opostu dae sos ibèricos a s'assèdiu de sas tropas de Arbaree unidas a sas de sa famìlia Dòria, chi isperaiant de pòdere conchistare, de badas, un'isbocu a su mare e s'atzessu a sas minas de su Sarrabus.
In su 1349, a pustis de vàrios coladòrgios de manu, fiat devènnidu castellanu de Chirra Berengario Carròs, chi posca aiat resèssidu a fàghere artziare su feu suo a contea, achirende unu podere notèvole. Su casteddu de Chirra fiat coladu a s'istòria in cantu residèntzia de sa fìgia de Berengario, don Violante Carròs, descrita comente a avida e sanguinària, morta (segundu sa traditzione) a Chirra etotu. Partinde dae su 1475 su casteddu fiat intradu a su patrimòniu de sa Corona de Aragona.
Sos restos materiales de sa fortificatzione si lìmitant a tres portziones de paramentu muràriu istrampadu, situados a N, a S e a E, e una sèrie de cisterne terradas longu su ladu O e N, in parte intonacate e bortadas a carrada. In su spigolo S/E s'agatant sos restos de una turre triangulare cun cisterna, profunda unos 3,50 m, cuntzepida pro tòddere s'abba piovana.

Istòria de sos istùdios
Pro su casteddu de Chirra balent su traballu de Emilio Lucchi (1932) e s'artìculu de Foiso Fois (1974).

Bibliografia
E. Lucchi, ''Su casteddu de Chirra e sa turre de Saralà: bisiones de Sardigna'', in Mediterrànea: rivista mensile de cultura e problemas isolanos, 6, 1932, n. 1, pp. 32-36;
F. Fois, ''Su casteddu de Chirra, rocca de sos Carroz: contribuidu a s'istòria de sas fortificatziones in Sardigna'', in Studios Sardi, XXIII, 1973-74, parte I, pp. 217-227;
G. Serreli, Totu sos casteddos de sos bator rennos, "Darwin. Cartulàrios", n. 1 (trìulas-austu 2006), pp. 104-109.

Comente arribbare
Bidda de Putzu s'agatat a unos 70 km de Casteddu, longu sa SS 125. Sos rùderes de su casteddu de Chirra, inditados dae sos cartellos, sunt in unu giassu de su campu foras de s'abitadu e si crompent petzi a pustis de una pigada impervia.