Tergu, Cumplessu de Monte Elias

S'àrea archeològica est situada subra de sa tzima de s'altura trachitico de Monte Elias, in s'Anglona, regione costera de sa Sardigna setentrionale.
Su cumplessu est costituidu dae un'estèndidu abitadu amparadu dae unu muràllia. Sa cortina murària si cunservat pro unu longu tretu retu-curvilineo (lungh. m 120; alt. màssima m 5,00) fraigadu subra de s'oru setentrionale de su tavolato - no amparadu dae muros scoscese - ue s'aberiat s'àndala de atzessu a s'abitadu. Sa muràllia est costruida cun pedras de mèdia mannària dispostas a filari bastante regulares; residuano vàrios tronconi de diferente cunsistèntzia: su tretu mègius cunservadu est su de s'estremidade nord-orientale, ue sa muràllia assumet un'andamentu curvilineo, fortzis in currispondèntzia de una turre inserrada. In su setore medianu, in curtzesa de s'àndala de atzessu chi torrat a artziare de su pranu sutastante, sa muràllia realizat un'"àngulu mortu", cun probabilidade a amparu de s'intrada a s'acròpoli.
A mesa costa de su chi bessat sutastante, s'agatant sos restos de una segunda fortificatzione, fortzis pretzedente, realizada cun grussos blocos squadrati. Su bidditzolu s'estendet subra de sa tzima de s'altura e presentat numerosas cabannas; s'àrea at torradu unos cantos ortostati aorados e frammentos de bacili in pedra.
Su cumplessu est datàbile a su 1400-1000 a.C., ma fiat istadu frecuentadu ancora in època romana, comente a testimòniat su rinvenimentu de materiales tzeràmicos e de duos stele funeràrias cun "faccina a ispigru", de traditzione pùnica. Una de sas duas stele rafigurat sa cara de su defuntu, cun barba e mustatzos resos cun un'etzetzionale realismu.

Istòria de sos iscavos
Su cumplessu est istadu indagadu in sos ùrtimos deghènnios de su sèculu coladu.

Bibliografia
P. Melis, "Tergu, Monte Elias (Prov. de Sassari), in Rivista de iscièntzias preistòricas, XLII, 1-2, 1989-1990, 1990, p. 399;
P. Melis, "Tergu. Nuraghes e edifìtzios monumentales", in Almanacco gadduresu, 3, 1994-95, 1994, pp. 69-75;
P. Melis, "Duos noas stele cun "faccina a ispigru" de Tergu (SS)", in Nou bullettino archeològicu sardu, 5, 1993-1995, 2002, pp. 277-286.

Comente arribbare
Lompende a Tergu dae Casteddu Sardu o de Sassari, si sighit finas a su Santuàriu de Santa Maria, su s'oltrepassa e duncas, 200 metros a pustis de una cabina elètrica, si bortat a dereta in unu caminu comunale chi si cursat de su totu finas a su tèrmine (a pustis de belle 1,5 km), arrestende·si dinanzi a s'altura de Monte Elias, chi si torrat a artziare a pees aggirando su chi bessat opostu (Nord).