Su monumentu est situadu in s'ammajadora Badde de sa Luna, in sa Gallura interna. Pesat subra de una pitica altura, acanta su Rio Turrali, e gosat de un'ampru domìniu visivu subra de sos montes e sos montigros in tundu.
Su nuraghe Izzana, unu de sos prus interessantes e mègius cunservados de sa Gallura, est un'edifìtziu de tipu mistu, cun caraterìsticas costrutivas pròpias de sos nuraghes a passadissos, prusaprestu fitianos in custa regione de sa Sardigna, e elementos tìpicos de sos nuraghes a "tholos": su totu realizadu in un'ùnicu momentu costrutivu. Sa turre presentat unu fundu triangulare cun vertices retundados (m 17,00 x m 20,30; artària m 7,45). Est costruida cun filari irregulares de enormes blocos de granitu in pessu chi sbozzati e est rifasciata de un'ulteriore muratura a filari de blocos sbozzati. S'atzessu a su monumentu acontesset a traessu de duas intradas: su primu, printzipale, abertu subra de su ladu sud (larghesa m 1,00), introduit in unu cùrtziu passadissu strombato e piattabandato (longària m 2,40; larghesa m 1,00/1,40) chi giughet diretamente a sa càmera a "tholos"; su segundu, furriadu a ovest (larghesa m 1,20), ponet in unu longu passadissu cun cobertura angulare (longària m 6,40; larghesa m 1,00) chi, cun restringimento a metade cursadu, volge a dereta finas a sboccare in sa càmera. Subra de su muru mancu de custu vanu de collegamentu, a una distàntzia de m 2,00 de s'intrada esterna, s'aberit s'intrada de unu segundu passadissu (larghesa m 1,00) tapadu dae sa derrota. Su segundu passadissu giughiat in orìgine, mediante un'iscala, a bator cellette piattabandate realizadas in s'ala setentrionale de su monumentu a unu livellu superiore. Sa càmera tzentrale (diàmetru m 5,25; artària m 7,00) est costruida cun blocos sbozzati de mannos e mèdias dimensiones, dispostos subra de filari regulares e aggettanti finas a sa serrada a ogiva irregulare. S'articulatzione de sos vanos de su pranu superiore aparit cantecantu cumplessa. Un'iscala, como ricolma de derrota, cun intrada subra de su passadissu oe interrùmpidu, introduiat in unu passadissu piattabandato (longària resìdua m 7,40; larghesa m 1,20) chi presentat subra de su muru deretu sas intradas de duos passadissos: su primu (longària m 4,40; larghesa m 1,00), piattabandato, tenet isvilupu oblìcuu, mentras su segundu, prus cùrtziu e in manera lèbia strombato (longària m 3,00; larghesa m 1), sbocca subra de una celletta de fundu irregulare (m 3,00 x m 4,00) bortada a ogiva.
Custu piticu ambiente presentat subra de su muru mancu s'abertura de unu vanu (larghesa m 1,20) cun isvilupu curvilineo, oe interrùmpidu, e s'intrada de unu passadissu retilìneu piattabandato (longària m 5,00; larghesa m 1,00) chi istupat a s'esternu cun un'istrintu cunicolo (larghesa m 0,40). Afrontadu a custu passadissu s'aberit a dereta un'ulteriore passadissu semper piattabandato prus curtzu (longària m 4,00; larghesa m 1,10). S'aspetu "labirìnticu" de custu edifìtziu, at sugeridu s'idea de unu "nuraghe-trampa", destinadu a disorientare sos assalitori.
Su nuraghe est datàbile intre sa fine de su Brunzu antigu e su Brunzu finale.
Istòria de sos iscavos
Su nuraghe est signaladu dae sos primos deghènnios de su sèculu coladu.
Bibliografia
A. Taramelli, "Fògios 181-182, Tèmpiu (Terranova Pausania)", in Editzione Archeològica de sa Carta de Itàlia, Firenze, Istitutu Geogràficu Militare, 1939;
G. Lilliu, I nuraghes. Turres preistòricas de Sardigna, Casteddu, Sa Zattera, 1962, p. 141 (cun bibliografia pretzedente);
M. L. Ferrarese Ceruti, "Tipos e formas de ghennas e ventanas in sos nuraghes", Àutos de su de XIII Cungressos de Istòria de s'Architetura (Sardigna), (Casteddu, 6-12 abrile 1963), I, Roma, Tzentru de istùdios pro s'istòria de s'architetura, 1966, pp. 101-118;
M. L. Salis, "Tèmpiu. Nuraghe Izzana", in Archeologia de su territòriu. Territòriu de s'archeologia, Sassari, Carlo Delfino, 1996, pp. 367-368.
Comente arribbare
Cursare sa SP 74 chi de Azos giughet a Trinidade de Agultu, finas a su Km 2,2 tando svoltare a dereta in unu caminu a fundu naturale signalada dae su cartellu turìsticu de su Nuraghe Izzana. Superados 1,3 km si girat a dereta, in un'àndala prusaprestu trabucosa, inditadu dae unu cartellu in linna e bighinu a unu cantzellu; si protzedit in màchina pro belle 1,4 km (superende sos diferentes cantzellos de sas tentas rugradas dae su biculeddu) finas a arribbare a su nuraghe. Si s'acudit dae Viddalba o dae Trinidade de Agultu, s'intrada de su caminu isterradu s'agatat a su km 7,5 de sa SP 74; la si cursat pro 3 km finas a adobiare a manca s'àndala chi porrida a su nuraghe.
Tipologia Contenuti:
Monumentu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: sitiadu non gestidu
Provincia: Tàtari
Comune: Tempio Pausania
Macro Area Territoriale: Nord Sardegna
CAP: 07029
Indirizzo: SP 74 - località Izzana
Sito Web: comuneditempiopausania.it/nuraghe-izzana
Aggiornamento
Dove si trova
Immagini
Video
Commenti