Su nuraghe pesat subra de sa tzima de unu bassu rilievu collinare, a sa periferia de s'abitadu de Sassari, in sa Sardigna nord-otzidentale.
S'edifìtziu, de tipu cumplessu, est costituidu dae unu mastio tzentrale inghiriadu dae unu bastione chi inserrat a su mancu tres turres segundàrias. Sa turre printzipale tenet s'intrada, in bona ala terradu, giradu a sud-est (larghesa m 0,80; artària m 0,50) e iscumpassadu dae un'architrave cun sbiecatura cara a l'interno; issu introduit in unu passadissu strombato (longària m 4,40; larghesa m 1,60) cugugiadu dae lastre postas a artària chi creschet cara a sa càmera. In sa cobertura s'aberit unu piombatoio (larghesa m 1,35/0,50) comunicante, in orìgine, cun unu vanu subrastante s'intrada. Subra de sos muros de su passadissu s'afrontant, de pare a pare a dereta e a manca, sas intradas de una nitza e de su vanu-iscala: sa nitza, semiellitica (longària m 2,50; larghesa m 1,40/0,70), cun intrada architravato, est cugugiada a piattabanda; su vanu-iscala (larghesa m 1,40), cun intrada architravato, est occluso de sa derrota. Su passadissu introduit in sa càmera a traessu de un'intrada a forma de trapètziu iscumpassada dae un'architrave cun spiraglio de iscàrrigu. S'ambiente, de fundu tzirculare (diàmetru m 4,30; artària m 6,50), est costruidu cun massos sbozzati de calcare e de trachite - materiale custu ùrtimu impreadu pro sa realizatzione de sos architraves de sas intradas - dispostas subra de filari regulares. In sos muros sunt ricavadas tres nitzas dispostas a rughe: sa nitza de manca, architravata, tenet fundu semiellittica (longària m 1,80; larghesa m 1,10/1,20) e est cugugiada a piattabanda cun lastrones postos a artària digradante (alt. m 2,00/1,50); sa nitza afrontada a s'intrada (larghesa m 0,90; artària m 1,90) - architravata e afortigada de spiraglio de iscàrrigu - est istada sfondata, fortzis in su tentativu de atzèdere a sa càmera resa impraticàbile de sa derrota de su prospetu de su bastione. Sa nitza a dereta, prus ampra e de forma cuadrangulare (longària m 1,90; larghesa m 1,60), presentat cobertura a piattabanda costituida pro metade de su solu architrave de s'intrada. A s'in subra de custu ùrtimu est presente un'abertura a forma de trapètziu (larghesa m 0,50/0,30; artària m 1,25), sopraelevata de m 2,60 de s'atuale pranu de calpestio, chi funge de ventana de iscàrrigu pro s'architrave de sa nitza sutastante e de intrada a unu cùrtziu passadissu (longària m 2,50) chi ponet in un'iscala sussidiària de càmera. Su vanu-iscala, a setzione ogivale (longària m 8,00; larghesa m 0,90; artària m 2,10), s'interrumpet bruscamente in currispondèntzia de su piombatoio subra de su passadissu de intrada. S'iscala de càmera fiat cun probabilidade atzessìbile a traessu de unu ballatoio de linna sas cales traes portantes fiant insertadas in bator interstizi risparmiados in sa muratura a sos chirros de su vanu-iscala, intre sa nitza manca e tzentrale e intre s'intrada e sa nitza manca. Su bastione, a fundu triangulare còncavu-convessa (m 26,50 x m 25,20; artària m 1,30), deviat racchiudere in orìgine bator turres segundàrias: duos subra de sos cherbeddos e duos subra de su retro, mancari de sa de bator turres a nord-ovest no abarrat rastru. S'intrada, abertu in sa cortina meridionale, est oe cantecantu terradu (larghesa m 1,20; artària m 0,60) e presentat un'architrave in trachite frunidu de un'annoditada sbiecatura cara a l'interno, funtzionale a crèschere s'artària de su vanu deretu a pustis de s'intrada. Su passadissu retrostante est cugugiadu dae lastrones a piattabanda - intre sos cales est risparmiada una botola-caditoia - e presentat subra de su muru mancu s'intrada de su passadissu laterale chi addughiat a una turre segundària.
Su passadissu de intrada istupaiat cun probabilidade in una corte - oe no individuàbile ca invàdidu dae sa derrota - subra de sas cales muros s'aberiant sas intradas de sos passadissos de collegamentu cun sas turres segundàrias. Su nuraghe est datàbile a su 1400-1000 a.C.
Istòria de sos iscavos
Su monumentu est istadu fossadu dae Marina Solinas e de Domenica Lissia in su 1997.
Bibliografia
G. Pinza, "Monumentos Primitivos de sa Sardigna", in Monumentos Antichi de sos Lincei, XI, 1901, p. 162, n. 140; G. Lilliu, "Iscobertas e iscavos de antighidades fatos #si in Sardigna durante sos annos 1948 e 1949", in Studios Sardi, VIII, 1948, pp. 448-449;
E. Contu, "Notiziario-Sardigna", in Rivista de Iscièntzias Preistòricas, XIX, 1964, p. 317;
P. Basoli, "S'edade prenuragica e s'edade nuràgica", in Sassari. Las orìginas, Sassari, Gallizzi, 1989, pp. 42-47, figg. 60-64;
P. Melis, "Cuddu nuraghe belle a sas ghennas de Sassari", in Sa Provìntzia de Sassari, annu 8, n. 9, cabudanni 1990, pp. 28-31;
G. Caputa, I Nuraghes de sa Nurra, Piedimonte Matese, Imago Mèdia, 2000, pp. 56-57;
M. Solinas, "Primu interventu de iscavu in s'àrea archeològica: Sassari, Nuraghe Li Luzzani", in Bulletinu de Archeologia, 43-45, 1997, p. 134-135;
P. Melis, "Sassari - Nuraghe Li Luzzani de Predda Niedda", in Nou Bullettino Archeològicu Sardu, 6, in cursu de istampa.
Comente arribbare
Dae Sassari si protzedit cara a s'essida pro S'Alighera; a su bìviu pro Bancali, pagu in prus de sa zona industriale, si fùrriat su sentidu de martza e si torrat a diretzione de sa tzitade. Unos 250 metros a pustis de s'istatzione ENEL de Monte Oro, si bortat a dereta in unu caminu de sa zona industriale, duncas deretu ancora a dereta, in unu caminu chi rasenta unu parchègiu de remurchet e articulados e protzedit in manera lèbia in pigada; la si cursat de su totu, semper diritos a sas rugradas, finas a su tèrmine ue est lu piatza·las de unu magasinu industriale. Si lassat sa màchina e s'intrat a s'oliveto a dereta: un'àndala giughet, a pustis de pagas deghinas de metros, a su nuraghe.
Tipologia Contenuti:
Monumentu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: sitiadu non gestidu
Provincia: Tàtari
Comune: Sassari
Macro Area Territoriale: Nord Sardegna
CAP: 07100
Indirizzo: SP 39 - località Li Luzzani
Aggiornamento
Dove si trova
Testi
Autore : Resca, Paolo
Anno : 1951
Autore : Colavitti, Anna Maria
Risultati 2 di 1308409
Visualizza TuttiVideo
Commenti